|
روزنه
|
||
|
مطالب این وبلاگ فقط برای کسانی است که میدانند نمیدانند |
عیب یابی در عمل
گاهی اوقات همه چیز درست و حساب شده است. ولی متاسفانه در هنگام راه اندازی شبکه متوجه میشویم ارتباط ایستگاههای کاری با یکدیگر بر قرار نیست. خب در زیر چند را حل برای تمامی مشکل های احتمالی داده شده است.
1- غیر فعال کردن Firewall
اولین و بهترین کار غیرفعال کردن فایروال است. فایروالها در موارد بسیاری مانع از دسترسی مجاز هم میشوند. مانند شکل فایروال (دیواره آتش) را غیر فعال میکنیم.
2- راه اندازی مجدد Restart
گاهی اوقات یک شروع مجدد ساده شاید بهترین کار و مفید ترین کار باشد. پس سیستم را یکبار Restart کرده و دوباره وضعیت شبکه را بررسی کنید.
3- راه اندازی ضعیف
اگر سیستم را راه اندازی کردید و مشکل بر طرف نشد. یکبار دیگر سیستم را در رست کرده و در حالت safemode بالا بیاورید. البته safe mode همراه با فعال بودن کانکشن ها.
4- از خود ویندوز کمک بگیرید
ویندوز xp خود دارای ویزارد هوشمندی برای شبکه کردن میباشد. این ویزارد همراه با تصاویر مناسب بهترین گزینه برای یک setup مجدد است.
در تصویر زیر وضعیت دلخواه را انتخاب کرده بقیه مراحل ساده است.
مطابق شکل میتوانید نحوه share کردن اینترنت و همچنین نوع شبکه و غیره را بطور کامل بسادگی مشخص کنید.
تصویر زیر هم حالت دیگری را بیان میکند.
5- تغییر IP
شاید با خود بگویید که ip این WS چندین سال است که ثابت است و مشکلی پیش نیامده. ولی باور کنید که اگر این مورد را هم امتحان کنید بد نیست. این به دلیل تجربه و مرور زمان است. شاید ip شما توسط فایروال های دیگر غیرفعال شده اند. شاید یک نرم افزار جاسوسی بر روی سیستم شما نصب شده و ip شما تحا مونیتورینگ است. شاید ip شما داپلیکیت شده و شاید هم ip یک ارتباط سرور مجازی نادرست باعث این مشکل شده. خب به هر حال یکبار تعویض ip ضرری ندارد.
آشنایی با نرم افزار ها و وسایلی که در امر تست و عیب یابی به شما کمک میکنند.
تجهیزات تست شبکه
تست شبکه یکی از مراحل تکمیلی یک پروژه شبکه ای است. بطوریکه پس از پياده سازی طرح نمی بايست بر اين باور بود که تمامی فرضيات و محاسبات انجام شده درست می باشد. تست هر شبکه ای به دو صورت بایستی صورت گیرد:
1) تست سخت افزاری
2) تست نرم افزاری
هر مسئول شبکه ای بایستی یک ست ابزار تست شبکه داشته باشد، تا در صورت بروز هر گونه ایرادی در شبکه بتواند از آن بهره بگیرد.
کیف ابزار شبکه
یک کیف ابزار شبکه بایستی دارای وسایل زیر باشد:
آچار پرس شبکه
کابل لخت کن
آچار پانچ
تستر شبکه
تستر های شبکه
این نوع تسترها فقط برای پی بردن به وجود قطعی در لینک های شبکه محلی استفاده می شوند. برخی از این تسترها علاوه بر تست اتصالات Rj-45 ،اتصالات BNC ، تلفن ، USB و PS/2 را نیز چک می کنند. این تسترها به دو قسمت مرکزی و ریموت تقسیم می شوند، که ریموت در انتهای کابل و قسمت مرکزی در ابتدای آن وصل شده و عمل تست را انجام میدهند. اکثر این تسترها با باطری 9 ولتی کتابی تغدیه میشوند.
نکته:
1) هنگام تست با تسترها باید مطمئن شد که دو سر لینک به تستر متصل باشد و به کارت شبکه یا سوئیچ در حال کار وصل نباشد در غیر اینصورت ممکن است به تستر صدمه وارد شود.
2) بایستی در تسترها از باطری با کیفیت و شارژ مناسب استفاده نمود زیرا در غیر اینصورت ممکن است تمام چراغهای LED آن در هنگام تست روشن نشوند.
تستر های حرفه ای
دستگاههای تست حرفه ای شبکه که معروفترین آنها ساخت Fluke هستند، می توانند تمام مشخصات کابل شبکه (متراژ، مکان قطعی و...) و همچنین ایرادی که در یک شبکه محلی وجود داشته باشد را تست کند. قیمت این تسترها بسیار بالا است و برای تست های پچ کورد مسی و لینک های فیبر نوری نیز ماژولهای خاصی به آن افزوده می گردد.
آشنایی با نمونه های دیگری از وسایل با معرفی مدل و نوع امکانات:
ويژگي های دستگاه DTX1800
از ويژگي های دستگاه DTX1800 ميتوان به موارد زير اشاره نمود :
*
سرعت تست بالا ( 6 تا 9 ثانيه برای خطوط Cat6 و 12 ثانيه برای خطوط فيبر نوری )
*
امکان خطا يابی پيشرفته با قابليت تشخيص موقعيت و دلايل احتمالی آن .
*
توانايي تست خطوط Cat5 ،Cat5e ،Cat6 و کلاسهای E/D/F
*
قابليت تست با فرکانس 900MHz برای خطوط اترنت 10G ، Class F و CAT5
*
ارائه گراف رنگی
*
اندازه گيری پارامترهای فيزيکی و مفهومی لينک از قبيل
Wire Map, Length , Propagation Delay , Delay Skew , DC Loop Resistance , Insertion Loss (Attenuation) , Return Loss (RL), RL @ Remote , NEXT, NEXT @ Remote , Attenuation-to-crosstalk Ratio (ACR), ACR @ Remote , ELFEXT, ELFEXT @ Remote , Power Sum ELFEXT, PSELFEXT @ Remote , Power Sum NEXT, PSNEXT @ Remote , Power Sum ACR, PSACR @ Remote
توانايي تست خطوط فيبر نوری Single Mode و Multi Mode با طول موجهای 850/1300/1310/1550
توانايي تست استانداردهای معتبر دنيا از جمله :
TIA Category 3 and 5e per TIA/EIA-568B
TIA Category 5 (1000BASE-T) per TIA TSB-95
TIA Category 6 per TIA/EIA-568B.2-1
ISO/IEC 11801 Class C, D, and E
ISO/IEC 11801 Class F (DTX-1800 only)
EN 50173 Class C, D, E
EN 50173 Class F
ANSI TP-PMD
IEEE 802.3 10BASE-T, 100BASE-TX, 1000BASE-T
IEEE 802.5 (STP cabling, IBM Type 1, 150Ω ) Token Ring, 4 Mbps and 16 Mbps
دستگاههای دیگر:
دستگاه فيوژن ( Fusion ) : براي اتصال و ارتباطات فيبر نوري Single Mode و Multi Mode در شبکه هاي کامپيوتري و شبکه هاي مخابراتي .
دستگاه Mechanical Splice : براي اتصال و ارتباطات فيبر نوري Single Mode و Multi Mode در شبکه هاي کامپيوتري ( LAN , WAN ) خصوصا اتصال Pigtail و فيبر نوري در Panel Patch
دستگاه Hubble Connectorize : براي Connectorize فيبرنوري Single Mode و Multi Mode با Connector هاي ST و SC مدل 3M و Hubble
دستگاه تستر Fluke DTX 1800 : براي تست کليه خطوط (UTP (Cat5 , Cat6 ، فيبر نوري Single Mode و Multi Mode همراه با ارائه گزارش تست (Test Sheet)
نرم افزارها:
1- IxChariot
نرم افزار Ixchariot يك ابزار قدرتمند براي شبيه سازي و پيشگويي كارايي سيستم در يك وضعيت واقعي است. IxChariot با شبيه سازي بيش از صدها پروتكل در محيط شبكه اي كه شامل هزاران نقطه نهايي است توانايي ارزيابي كارايي شبكه را به صورت واقعي دارد اين توانايي همراه با آزمودن هر يك از المانهاي شبكه نيز است.
خصوصیات
* Over 150 application scripts simulating Enterprise, Triple-Play and Internet traffic
* Real-world application behavior at the transport layer (Layer 4)
* Creation of separate control and data-plane activity using Application Groups.
* Tailored scripting capabilities using IxProfile and IxChariot's SDK
* Create sophisticated traffic patterns with and without QoS for IPv4 and IPv6
* Measure throughput, jitter, packet loss, end-to-end delay, MOS and MDI
* Seamless correlation of IP stats with 802.11 client statistics such as RSSI
* Measure the impact of new technologies such as VoIP, IPv6, and multicast video
* Embed custom payloads to test specific data content across the network
* Troubleshoot critical performance issues on network segments and devices
* Measure IPTV channel 'zap' times
* Test high BDP networks such as satellite links and 10 Gigabit Ethernet
* Leverage Ixia's hardware test platform to create wire-speed Layer 2-3 traffic running in conjunction with application traffic patterns
2- Speed test
Actual Maximum Speed Test Monitor for FREE. Full Bandwidth speed test Meter
The Ultimate Speed Test:
- Speed Test (Actual Maximum speed)
- Monitor Upload/Download transfer
- Ping Testing
- Website Downtime/Error monitoring
- Website response time, connection time and bandwidth
- QOS
- WIFI Signal strength
- LAN/WAN/Home network bandwidth testing
- CPU Usage
- Memory usage
- Hard Drive space monitoring
- Hard Drive Activity
- Battery charge
- System Uptime
- Virtual Memory
- Processes
- Single process memory usage
All these features plus much more. The Alert wizard allows you to perform actions depending on your system performance. You can even print the graphs. You can view this data in line graphs, bar graphs, or even SysTray icons.
All data can be logged and easily viewed in graphs or even opened in MS Excel.
Speed Test is the only software that will actually test your maximum speed test by automatically downloading files on a regular basis, therefore maximizing your connection and showing your connection speed status. Don't believe all the others that says they test bandwidth, they don't, they are merely measuring data transfer and forcing you to download file to test your connection. Speed Test will do that all for you.
With Speed Test, you will never have to run an online speed test ever again. Speed Test does it all for you all day, week, month, or year long and logs the results so you can see your connection's full speed over time.
If you have a website, you can even ensure that your website is up and running at all times while testing for errors, connection time, response time and even bandwidth.
ثبت وقایع
برای هر وسیله مهمی در شبکه (مانند سرورهای اصلی، دیواره های آتش، روترها و ...) دفترچه مخصوصی تهیه کرده و تمامی وقایع مرتبط با آن را یادداشت کنید. با این کار در دراز مدت، اطلاعات مفیدی در مورد تجهیزات شبکه، مشکلات پیش آمده و راه حل های به کار رفته جمع آوری میشود.
به علت اینکه احتمال گم شدن دفترچه های ثبت وقایع وجود دارد (به خصوص در شرکتهای بزرگ)، بهتر است از سیستم های ثبت وقایع یکپارچه ای استفاده کنید.
شبکه های بدون مستندات
متاسفانه اغلب شبکه ها از مستندات خوبی برخوردار نبوده و همین عیب یابی آنها را با مشکل مواجه میسازد. در برخی موارد نیز با شبکه هایی مواجه میشوید که دارای مستندات نبوده و باید از مهندسی معکوس برای تشخیص قسمتهای مختلف شبکه استفاده کنید. (مهندسی معکوس به مهارتهای خاصی نیاز دارد). پس هنگام ایجاد شبکه، حتما مستندات آن را نیز تهیه کرده و تجهیزات و کابلها را برچسب گذاری کنید تا از مشکلات عدیده ای در آینده جلوگیری کنید. به خاطر داشته باشید که صرف هزینه های معقول هنگام نصب شبکه، میتواند از هدر رفتن زمان و پول بیشتری در آینده جلوگیری کند.
مقدمات اولیه برای تست شبکه
پس از پياده سازی طرح و تهيه مستندات مورد نياز ، نمی بايست بر اين باور بود که تمامی فرضيات و محاسبات انجام شده درست می باشد . به منظور بررسی صحت عملکرد محصولات و برنامه ها در شبکه ارتقاء يافته و يا جديد ، انجام تست های متعدد امری ضروری است . در مستندات ارائه شده توسط شرکت های عظيم کامپيوتری ، همواره به اين نکته اشاره می گردد که برای شبکه های بزرگ می بايست يک آزمايشگاه تست ، ايجاد که در آن تست های متعددی بر روی ترکيب پيکربندی نرم افزارها و سيستمهای عامل انجام تا از صحت عملکرد آنان اطمينان حاصل گردد ( اطمينان از تامين اهداف و خواسته ها بدون اثرات جانبی منفی). مثلا" سرويس دايرکتوری يکی از مسائل اصلی و در عين حال مهم در شبکه های بزرگ است . ايجاد يک ساختار دايرکتوری شايد در ابتدا عملياتی ساده به نظر آيد . شما می توانيد به سادگی اشياء مورد نظر را با توجه به چارت سازمانی خود ، ايجاد نمائيد . چه نوع تعامل و ارتباطی می بايست بين دپارتمانهای متعدد ايجاد گردد؟ چگونه می توان اقدام به ايجاد يک ساختار برای دايرکتوری نمود که اعطای دستيابی به ساير اشياء عملياتی، ساده گردد ؟ همانگونه که روش ها و تکنيکهای برنامهنويسی ساختيافته ، امکان اعمال تغييرات در برنامه را ساده مینمايد، ايجاد يک ساختار دايرکتوری برای شبکه نيز می بايست وضعيتی مشابه را داشته باشد . يکی ديگر از دلايل اهميت در ايجاد يک ساختار مناسب برای دايرکتوری ، امکان واگذاری مسئوليتهای متعدد شبکه به مديران شبکه متفاوت است. برای تست شبکه قبل از عملياتی شدن آن ، میتوان از کاربران ماهر و خاصی نيز استفاده نمود. فراموش نکنيم که يکی از بخش های مهم هر شبکه کامپيوتری ، کاربران آن شبکه میباشند. يک سازمان می تواند برای استفاده از آخرين فن آوری های موجود ، هزينه زيادی را پرداخت نمايد ، ولی تا زمانی که کاربران به درستی قادر به استفاده از امکانات ايجاد شده نگردند ، نيل به بهره وری حقيقی وجود نخواهد داشت .
پیشگیری بهتر از درمان (ایجاد سیاستها و رویه ها)
سياست ها ، اعلاميه هائی می باشند که در آنان به بايدها و نبايدها در يک شبکه اشاره میگردد ( چه چيزی می بايست استفاده گردد و چه چيزی نمی بايست استفاده شود ) . سياستهای تدوين شده به دلايل متعددی دارای اهميت می باشند . استفاده از شبکه می بايست دارای يک انظباط خاص باشد که تمامی کاربران ملزم به رعايت ضوابط تعريف شده آن میباشند. تعريف يک سياست مدون و مشخص در رابطه با نحوه استفاده از شبکه ، انظباط لازم در جهت استفاده از منابع شبکه را برای کاربران ايجاد مینمايد. اگر شما میخواهيد که کاربران و پرسنل سازمان شما زمان زيادی از وقت اداری خود را صرف سير وسياحت در اينترنت و استفاده از سايتهائی که هيچگونه ارتباطی با مسئوليت شغلی آنان ندارد ، محدود نمائيد ، میبايست موارد فوق را دقيقا" در قالب مجموعه سياستهائی مشخص نمائيد. تدوين سياستها از جمله مراحل مهم در طراحی شبکه بوده و میبايست به آنان توجه جدی داشت ، چراکه آنان جزئيات لازم در خصوص نحوه استفاده از منابع شبکه را مشخص مینمايند .مثلا"در صورتی که شما خط ارتباطی با اينترنت را پس از انجام محاسبات لازم به منظور مشخص نمودن پهنای باند مورد نياز، مشخص نموده ايد، نمیتوان در رابطه با استفاده غيرمسئولانه و نامربوط از پهنای باند شبکه برای اهداف شخصی و غيرسازمانی، بیتفاوت بود. در مواردی که از يک فايروال استفاده میگردد، میبايست در ابتدا سياستها مشخص شده و در ادامه از فايروالها به منظور پياده سازی سياستها ، استفاده نمود .
رويهها ، کمک لازم در جهت پيشگيری و برخورد مناسب با اشکالات بوجود آمده را مشخص مینمايند. در طراحی شبکه ، ممکن است از کارشناسانی استفاده گردد ، که مسئوليت آنان تنظيم و setup نمودن صدها دستگاه کامپيوتر برای اتصال به شبکه باشد . با اين که اتصال کابل شبکه به کاميپوتر امری بسيار ساده میباشد ولی پيکربندی مناسب ماشين می تواند شرايط خاص خود را داشته باشد .مثلا" ممکن است کامپيوترهای مورد نظر را با يک آدرس معتبر پيکربندی نموده و يا از DHCP برای اختصاص آدرس به ايستگاههای شبکه استفاده گردد .با تهيه يک Checklist برای هر کامپيوتر ، میتوان عمليات مورد نظر را با دقت انجام داد . ايجاد مستندات لازم رويهای برای انجام عمليات متداول ، امری ضروری است ( مقداردهی اوليه شبکه ، ايجاد رويههای لازم به منظور انجام عمليات روزانه پس از عملياتی شدن شبکه نظير گرفتن Backup ) .
اول آموزش سپس کار
آموزش کاربران و افرادی که مسئوليت مديريت شبکه را برعهده خواهند گرفت ، امری ضروری و حياتی است . کاربران فنی که مسئوليت مديريت شبکه را برعهده خواهند گرفت ، میبايست در ارتباط با رويههائی که مرتبط با مسئوليت واگذار شده به آنان میباشد ، توجيه و آموزشهای لازم را ديده باشند . ارائه آموزشهای لازم برای افرادی که از آنان در جهت Setup نمودن شبکه استفاده میگردد ، نيز امری ضروری خواهد بود . همچنين به کاربرانی که مسوليت مديريت شبکه پس از عملياتی شدن آن را برعهده خواهند گرفت ، نيز می بايست آموزشهای لازم داده شود . نحوه آمورشها میبايست فراگير باشد، بگونه ای که اگر کاربری به دلايل خاصی در يک روز کاری حضور نداشته باشد، بتوان برای انجام آن فعاليت از کاربر فنی ديگری ، کمک گرفت. ( آموزش بيش از يک نفر برای انجام يک فعاليت خاص با در نظر گرفتن افزايش بار مالی سازمان).
بدترين چيزی که میتواند در يک شبکه محقق گردد ، غير فعال شدن آن می باشد. از کار افتادن يک شبکه ، هزينههای زيادی را به يک سازمان مدرن اطلاعاتی تحميل نمايد . بنابراين لازم است به امر آموزش کاربران خصوصا" کاربران فنی و مديران شبکه توجه جدی داشت .
روش دلتا (تشخیص تغییرات شبکه)
بیشتر مشکلات پیش آمده در شبکه ها ناشی از تغییرات انجام شده در آنهاست. مثلا فرض کنید که برنامه جدیدی بر روی کامپیوتر خود نصب کرده اید، اما از آنجایی که این برنامه نیازتان را برطرف نمیکند، تصمیم میگیرید که از آن استفاده نکنید. ولی فراموش میکنید که برنامه را پاک کنید. حال اگر روز بعد مشکلی در برقراری تماس با شبکه به وجود بیاید، اگر یادتان باشد که برنامه جدیدی نصب کرده اید، با برداشتن (Unistall) آن مشکل بر طرف خواهد شد، اما اگر وقفه ای بین نصب برنامه و مراجعه شما به کامپیوتر بوجود آید، آن وقت است که پیدا کردن عامل خرابی کاری بسیار سخت و دشوار خواهد بود.
بر خلاف تصور عامه، شبکه ها با تمام پیچیدگی شان، ابزاری بسیار قابل پیش بینی هستند و تا زمانی که تغییری در آنها وجود نیاید، عملکردشان ثابت خواهد ماند. یکی از روشهای مهم عیب یابی، تشخیص تغییرات انجام شده (یا معادل ریاضی دلتا) است. عواملی که بیشترین نقش در ایجاد این تغییرات را دارند، عبارتند از:
• عامل انسانی (مدیر شبکه، فروشندگان مثل مراکز خدمات اینترنت و VAR ها (موسساتی که امتیاز محصولی را خریده و پس از اعمال اصلاحاتی، آن محصول را به نام خود عرضه میکنند)، مشاورین و هکرها)
• خرابی تجهیزات (درست کار نکردن یک قطعه میتواند باعث مشکلات مختلف شود.)
• خطای تخصیص منابع (مثلا منابع مورد نیاز پایگاه داده های شما تامین نمیشود و همین باعث ایجاد خطا خواهد شد که معمولا هم پیغام خطای مناسب داده نمیشود.)
عوامل ایجاد تغییرات
هنگام بررسی تغییرات انجام شده توسط اشخاص، همیشه ابتدای تغییرات انجام شده توسط خود را در نظر بیگیرید. ممکن است هنگامی که برای نصب برنامه ای جدید و یا برطرف کردن مشکلی، تغییری در سرور یا روتر ایجاد میکنید، هم زمان مشکلات جدیدی در شبکه بوجود بیاورید. اگر این مشکلات جدید همان موقع معلوم نشود، فکر خواهید کرد که تغییرات شما درست بوده و هنگام بروز مشکل در آینده بسختی بتوانید ارتباطی بین این مشکلات و تغییرات انجام داده پیدا کنید. به همین دلیل حتما تغییرات انجام داده را یادداشت کنید تا در صورت لزوم به آن مراجعه کنید. مثال زیر یکی از هزاران نمونه از ایجاد مشکل توسط افراد است:
فرض کنید که تغییراتی در فایل راه انداز سرور نت ور اعمال کرده اید تا فضای جدید قابل دسترسی کاربران را مشخص سازید. روز بعد مشاهده میکنید که زمان دسترسی کاربران ویندوز NT (به شبکه) به 5 ساعت در روز کاهش یافته است ولی برای ساعت کاری کاربران ویندوز 95 هیچ مشکلی پیش نیامده است! مطمئنا در ابتدا اصلا هیچ ارتباطی بین این مشکل و تغییری که ایجاد کرده اید تصور نمیکنید و به دنبال دلایل دیگری میگردید، ولی بهتر است قبل از هر کاری به سراغ فایل راه انداز سرور بروید. بعد از بررسی فایل راه انداز متوجه میشوید که خط اول این فایل که وظیفه مشخص کردن منطقه زمانی را بر عهده دارد بصورت کاملا تصادفی و فقط به علت فشرده شدن سهوی یک کلید تغییر کرده است. یعنی به جای فرمان "SET TIME ZONE=EST5EDT" عبارت "SET TIME\ZONE=EST5EDT در فایل ذخیره شده است!
ایستگاههای کاری ویندوز NT متصل به ناول، بر خلاف ویندوز 9x، برای هم زمانی با سرور، به شدت به منطقه زمانی وابسته هستند و از آنجایی که دستور "\SET" برای سرور معنایی ندارد، در نتیجه منطقی زمانی برای سرور نامشخص است و همین باعث ایجاد مشکل بالا برای کاربران NT شده است.
به یاد داشته باشید که همیشه موقع بروز مشکل ابتدا آخرین تغییرات اعمال شده را در نظر بگیرید و در صورت لزوم نسبت به لغو آن اقدام کنید. همان طور که قبلا گفته شد، حتما تغییرات اعمالی با زمان انجام آنها را ثبت کنید تا در مواقع ضروری بتوانید زمان بروز مشکل را با زمان انجام تغییرات مقایسه کنید.
توجه: اگر چندین نفر مسئولیت مدیریت شبکه را بر عهده دارند، هنگام عیب یابی، حتما از آخرین تغییرات انجام شده توسط آنها اطلاع پیدا کنید.
اگر در یکی از تجهیزات شبکه تغییراتی انجام میدهید، حتما نسبت به راه اندازی مجدد آن اقدام کنید. با این کار میتوانید در صورت هر گونه مشکل نسبت به لغو تغییرات انجام شده اقدام کنید. در صورت عدم انجام این کار، مشکلات تا زمان راه اندازی مجدد مشخص نمیشوند و آن وقت هم برای پیدا کردن عامل مشکل، تمامی تجهیزاتی را که دوباره راه اندازی شده اند، باید مورد بررسی قرار دهید.
همیشه مشکلات پیش آمده بعد از راه اندازی مجدد ناشی از آخرین تغییرات نیست! مثلا فرض کنید یک ماه پیش تغییراتی در برخی از فایلهای راه انداز سیستم عامل بوجود آمده ولی از آن زمان تا کنون کامپیوتر دوباره راه اندازی نشده است. حال اگر شما برنامه ای نصب کنید و برای مطمئن شدن از درست کار کردن آن، کامپیوتر خود را دوباره راه اندازی کنید، مشاهده خواهید کرد که سیتم عامل کامپیوتر اصلا بالا نمی آید. واضح است که پیدا کردن عامل خرابی، کاری بسیار مشکلی است.
توجه برای اینکه دچار مشکل بالا نشوید میتوانید از دو روش زیر استفاده کنید. روش اول تهیه یک برنامه زمانبندی خودکار برای راه اندازی مجدد تجهیزات. روش دوم، اگر میتوانید، قبل از انجام هر تغییری دستگاه مورد نظر را مجددا راه اندازی کنید تا مطمئن شوید که دستگاهی که میخواهید در آن تغییر ایجاد کنید، دچار مشکل نیست. در آخر هم یادآور میشوم قبل از انجام هر تغییری نسبت به تهیه نسخه پشتیبان از فایلهای شبکه اقدام نمایید.
فروشندگان
تغییراتی که فروشندگان (مانند مراکز خدمات اینترنت) و مشاورین برای شبکه شما در نظر میگیرند، متاثر از عوامل بیشماری است. اغلب فروشندگان مایل به جذب نظر شما هستند و به همین علت سعی در ارائه خدمات مناسب میکنند. ولی فراموش نکنید که کم نیستند فروشندگانی که فقط به فکر سود بیشتر خود هستند. برای یک فروشنده خوب هیچ گاه این عوامل مانع از ارائه خدمات مناسب نمیشود. بعضی از این عوامل عبارتند از:
• داشتن یک برنامه زمانبندی برای فروش و ارائه خدمات
• پی بردن به این نکته که ارائه تجهیزات بی کیفیت (به جای تجهیزات با کیفیت بالا که هم گران است و هم نیاز به آموزش های لازم و ... دارد) در کوتاه مدت سودی برای آنان در بر ندارد (ممکن لست در دراز مدت، شما را به عنوان یک مشتری از دست بدهند، ولی مشتری های بسیاری وجود دارند!)
• داشتن منافع مقرر در فروش سخت افزار و نرم افزار
مثلا فرض کنید که شرکتی با توجه به برنامه ریزی خود برای ارائه خدمات، به سراغ سازمان شما بیایید. از آنجایی که زمان مراجعه آنان مشخص نیست، در نتیجه ممکن است فرد مناسبی در آن زمان برای ارائه اطلاعات مناسب و صحیح در دسترس نباشد و همین باعث ایجاد تصورات اشتباهی برای آنان شود.
بدیهی است هر چقدر هم ایجاد تغییرات برای پروژه ای خاص ضروری باشد، حتما باید برنامه مدونی برای انجام تغییرات تهیه شود.
پروژه ها و تغییرات
هنگامی که یک پروژه بزرگ باشد، بلطبع هزینه جبران کردن یک اشتباه در آن نیز زیاد است. هر پروژه بزرگ باید دارای دو خصوصیت باشد. اول این که این امکان را به ما بدهد که بتوانیم بصورت تدریجی از امکانات مختلف آن استفاده کنیم و این خصوصیت باعث میشود که تغییرات به آرامی انجام بگیرد. دوم توانایی لغو تغییرات انجام شده در صورت بروز مشکل را دارا باشد.
مثلا فرض کنید از برنامه های تحت سیستم عامل DOS استفاده میکردید. شرکت تهیه کننده آن نرم افزار، نسخه جدید تحت ویندوز آن را پیشنهاد میکند و شما با خریداری آن، برنامه جدید رارمورد استفاده قرار میدهید. حال اگر به هر دلیلی برنامه جدید درست کار نکند (مثلا هنگام افزایش تعداد کاربران بسیار کند شود)، آن وقت است که باید تمامی ایستگاههای کاری به حالت قبلی برگردند که این خود باعث هدر رفتن وقت و سرمایه میشود.
توجه صرف نظر از عامل ایجاد تغییرات، انجام تدریجی تغییرات و همچنین امکان لغو تغییرات، روش مناسبی در نگهداری درست شبکه است. منظور از تغییرات تدریجی این است که ابتدا برنامه جدید توسط چندین کاربرخبره مورد استفاده و بررسی قرار گیرد. در صورت عدم بروز مشکل، سپس برنامه را مثلا به کاربر دیگر تحویل دهید و به مرور زمان و با اطمینان از درست بودن برنامه، تعداد کاربران را افزایش دهید. این کار باعث میشود که اگر در ابتدا مشکلی پیش آید، کمترین هزینه ممکن برای جبران آن صرف شود.
هنگام بستن قرارداد، حتما در مورد انجام تدریجی تغییرات و امکان لغو تغییرات با فروشنده به توافق برسید. احتمالا قیمت بیشتری باید بپردازید، اما اگر فروشنده قابل اطمینان و حرفه ای باشد، مطمئنا مشکلی با شرایط شما نخواهد داشت.
توجه همیشه سعی کنید تعادل را در برخورد با فروشندگان رعایت کنید. داشتن یک رابطه خوب با فروشنده بسیار مهم است. زیرا یک فروشنده میتواند هم باعث ایجاد مشکل شود و هم میتواند در پیدا کردن راه حل به شما کمک کند.
تغییرات از راه دور (نامحسوس)
ممکن است که شرکتهایی که مسئولیت نگهداری تجهیزات شبکه شما را بر عهده دارند، برای انجام وظایف خود (مثل درست کردن مشکلات امنیتی مربوط به تجهیزاتشان) نیازمند دستیابی راه دور به شبکه شما باشند. متاسفانه در اغلب اوقات هنگام بروز مشکل، اطلاعات ناقصی در مورد کارهای انجام شده در اختیار شماست.
دادن دسترسی راه دور به شرکتها و فروشندگان علیرغم فوایدی که دارد (مخصوصا در مورد مسائل امنیتی) میتواند مشکل ساز هم بشود. نکته مهم این است که این شرکتها شما را قبلا یا دقیقا بعد از انجام تغییرات مطلع سازند و هنگام عیب یابی، اطلاعات کامل در اختیار شما قرار دهند.
لازم یه ذکر است که ISP ها و شرکت های مخابرات برای انجام تغییراتی که میتواند بر شبکه شما هم تاثیر گذار باشد، نیاز به دستیابی راه دور به شبکه شما ندارد. معمولا ISP ها و شرکت های مخابرات تغییرات مورد نظر خود را در روزهای تعطیل که حجم کار پایین است، انجام میدهند. پس اگر بعد از تعطیلات شبکه شما دچار مشکل شد، احتمال دارد که مشکل از بابت تغییرات انجام شده در ISP شما باشد. متاسفانه هنگامی که از آنان در مورد تغییرات انجام شده می پرسید، معمولا پاسخ درستی دریافت نمیکنید. البته اگر بر درست بودن شبکه داخلی خود تاکیید کنید، ممکن است بعد از چند ساعت خود به خود حل شود.
اگر مشکل بر طرف نشد قبل از هر چیز نسبت به درست کار کردن تجهیزات شبکه خود مطمئن شوید، سپس نسبت به متقاعد کرن ISP خود در مورد سالم بودن شبکه اقدام کنید.
شما میتوانید بین دو شبکه مورد نظر مسیرهای دیگری ایجاد کنید. میتوانید بین دوشبکه یک VPN ایجاد کنید و یا اینکه از یک شبکه با استفاده از خط تلفن به سادگی به شبکه دیگر متصل شوید. مثلا فرض کنید که سرویس دستیابی راه دور یک سایت شما از کار افتاده است. پس از اطلاع از درست کار کردن سرورها، میتوانید با ارتباط از طریق خط تلفن، به سادگی پارامترهای سرور دستیابی راه دور را تغییر داده تا از درگاه TCP دیگری استفاده کند. در صورت بر طرف شدن مشکل، پی خواهید برد که درگاه اصلی دستیابی راه دور توسط ISP مسدود شده است.
واضح است که هنگامی که خط ارتباطی از کار بیفتد، دیگر نمیتوانید از VPN استفاده کنید، ولی باز هم میتوانید از سرویس ارتباط از طریق خط تلفن استفاده کنید. اگر به هیچ طریقی نتوانستید با شبکه ارتباط برقرار کنید (حتی از طریق خط تلفن)، آن گاه میتوانید تجهیزات سایت شماره یک را به محل تجهیزات سایت شماره 2 ببرید و آنها را مستقیما به هم متصل سازید. در صورت درست کار کردن معلوم میشود مشکل از تجهیزات شما نبوده و مشکلی در ارتباط بین دو سایت پیش آمده است. در آخر یادآور میشوم که علیرغم وجود وسایلی که بدون نیاز به تجهیزات اضافی میتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند (مانند روتر ISDN با درگاه های RS-232 که میتوانند از طریق کابل دو طرفه RS-232 به یکدیگر وصل شوند)، وسایل بسیاری هستند که این قابلیت را ندارند (دو مودم کابلی را نمیتوان از طریق کابل دو طرفه به هم متصل ساخت، زیرا باید سروری بین آن دو باشد که بصورت خودکار نسبت به پیکره بندی آنان اقدام کند).
نسبت ریسک به سود
رقابت بسیار شدید در عصر اینترنت باعث میشود که تولیدکنندگان نرم افزار برای ارائه زودتر محصولات و پیش افتادن از رقبای خود، معمولا بدون انجام آزمایشهای کافی (و گاها بدون انجام آزمایش)، نرم افزارهای خود را روانه بازار کنند. این بدان معنی است که برنامه های منتشر شده دست کم دارای چندین اشکال هستند. هم چنین تجربه نشان میدهد که برای هر قابلیت جدید در نرم افزار، احتمالا 2 اشکال جدید در نرم افزار بوجود آمده است! پس آیا نصب نرم افزار جدید ارزش آن را دارد که شبکه خود را پیچیده تر از قبل کنید؟
توجه موجود نبودن بسته های مربوط به رفع اشکالات نرم افزار جدید، احتمالا به علت عدم گسترش کافی آن است.
همیشه سعی کنید اولین نفری نباشید که از یک برنامه کاربردی جدید و یا سیستم عاملی جدید در شبکه خود استفاده میکنید. بهتر است تا 6 ماه بعد از انتشار اولین بسته رفع اشکال آن صبر کنید (مگر این که نیاز خیلی مبرم به قابلیت های جدید نرم افزار جدید داشته باشید).
معمولا ریسک استفاده از یک نرم افزار جدید بالاست مگر این که دارای فواید آشکار بسیاری برای شما باشد (مثلا برنامه قبلی درست کار نمیکند و همین باعث ضرر دهی شما میشود وبرنامه جدید این مشکلات را بر طرف کرده است).
نسبت ریسک به سود نه تنها برای نصب یک نرم افزار، بلکه برای ایجاد هر گونه تغییری به کار میرود. معمولا مشخص کردن زیان های احتمالی مشکل تر از مشخص کردن فواید است. قبل از انجام هر تغییری و در هنگام بررسی ضرر و زیان های احتمالی، حتما موارد زیر را در نظر بگیرید:
• دامنه: تغییرات اعمالی بر چه تعدادی اثر میگذارد. مثلا دامنه تغییرات میتواند شامل یک نفر، یک بخش و یا کل سازمان باشد. هدف اصلی از اعمال تغییرات بصورت تدریجی، کوچک کردن دامنه است.
• توزیع: آیا تغییرات باید بصورت متمرکز اعمال شود (مثلا بر روی یک سرور) و یا این که بر روی سرورهای دیگر هم باید تکرار شود؟ اگر چه لغو تغییرات انجام شده بر روی یک سیستم متمرکز آسان تر است، ولی ریسک انجام تغییرات در سیستم های غیرمتمرکز کمتر است؛ چرا که در صورت از کار افتادن یک قسمت، قسمتهای دیگر هنوز فعال هستند.
• بررسی دقیق: آیا سیستم پیشنهادی به درستی مورد بررسی قرار گرفته است؟ با مطالعه نقد و اصلاح میتوان یک سیستم را به سیستمی کاملتر تبدیل کرد. مشکلات سیستم های ناآشنا مشخص نیست و همین ریسک استفاده از آنها را بالا میبرد.
• امکان بازگشت: آیا براحتی میتوان تغییرات انجام داده را لغو کرد؟ ریسک تغییراتی را که میتوان به سادگی لغو کرد، بسیار کمتر از تغییرات دیگر است. یک راه برای کاهش این ریسک، شبیه سازی تغییرات در محیط آزمایشگاهی است که میتوان به وسیله آن عکس العمل شبکه را مورد بررسی قرار داد. البته این روش وقتگیر و گران است ولی هنگامی که دامنه تغییرات بزرگ است، میتواند مفید واقع شود.
• تعامل: چقدر تغییرات مورد نظر بر قسمتهای دیگر شبکه تاثیرگذار است؟ مثلا ارتقای واژه پرداز تاثیر زیادی بر شبکه ندارد و درنتیجه دارای ریسک پایینی است؛ اما ارتقای کنترل کننده دامنه ویندوز 2000 دارای ریسک بالایی است.
ممکن است برنامه یا وسیله جدید با تاثیر گذاشتن بر روی قسمت دیگری، باعث ایجاد مشکلاتی شوند که ظاهرا ربطی به آنها ندارد. مثلا فرض کنید سوییچ های Cisco جدیدی خریده و بعد از تستهای اولیه آنها را مورد استفاده قرار میدهید. ملاحضه میکنید که هنگام استفاده از سوییچهای جدید، سوییچ قبلی Nortel شبکه شما از کار می افتد. با خاموش کردن سوییچ های جدید مشاهده میکنید که همه چیز به حالت قبلی بر میگردد (به یاد داشته باشید با یکبار آزمایش فورا نتیجه نگیرید که مشکل از تجهیزات و یا برنامه های جدید است. حتما چند بار آزمایش کنید تا مطمئن شوید که تغییرات اعمالی باعث ایجاد مشکل میشود و با لغو آنها شبکه به حالت قبلی خود برمیگردد). علت از کار افتادن سوییچ Nortel، تضاد آن با (Cisco Discovery Porotocol) CDP سوییچ های Cisco است. با غیرفعال کردن CDP بر روی درگاه مشترک با سوییچ Nortel، مشکل بر طرف میشود.
روش ناپلئون (تقسیم و غلبه)
یکی از تاکتیک های مورد علاقه ناپلئون، فرستادن تمام نیروهایش به سمت یک قسمت خاص ارتش بود. ارتش ناپلئون بعد از نابود کردن آن قسمت، به سراغ قسمت دیگری میرفت. ناپلئون با تقسیم ارتش دشمن به قسمتهای کوچک و قابل کنترل، بر دشمن نیرومند خود پیروز میشد.
هنگام عیب یابی شبکه هم میتوانید از روش بالا استفاده کنید. با تقسیم مشکل بوجود آمده به قسمتهای کوچکتر، میتوانید عامل خرابی را خیلی ساده تر پیدا کنید.
روش تقسیم و غلبه را میتوان به دو بخش تقسیم کرد:
• تعیین موقعیت مشکل
• جستجوی دودویی
هنگامی که هیچ نظری در مورد عامل مشکل ندارید، میتوانید روش تعیین موقعیت مشکل را به کار گیرید. با استفاده از این روش سیستم و یا فرآیندی را که دچار مشکل شده است، از سایر قسمتها جدا میکنیم.
جستجوی دودویی زمانی به کار می آید که موقعیت مشکل پیدا شده است، ولی قسمتی که درست کار نمیکند، مشخص نیست. جستجوی دودویی، سیستم را به قسمتهای کوچکتر تقسیم میکند و قسمتی را که باعث خرابی شده است، مشخص میسازد. به علت پشتوانه علمی الگورتیم جستجوی دودویی، میتوان پس از چند گام، عامل خرابی را پیدا کرد.
تعیین موقعیت مشکل
در سیستم های پیچیده، به علت وجود قسمتهای مختلف، تعیین محل دقیق مشکل مقدور نیست. با استفاده از روش تعیین موقعیت مشکل، میتوانید منطقه و یا مجموعه سیستم هایی را که باعث بروز مشکل شده اند، مشخص ساخته و از گرفتار شدن در سایر سیستمها و جزئیات غیرلازم اجتناب ورزید. از آنجایی که هنگام عیب یابی شبکه، تمام تجهیزات آن میتوانند عامل خرابی باشند، واضح است که تعیین موقعیت مشکل، روش سودمندی در کاهش پیچیدگی عیب یابی است. بدیهی است که بررسی یک قسمت خاص، ساده تر از بررسی کل تجهیزات است.
اگر چندین سیستم مختلف در محیطی فیزیکی و یا مجازی با یکدیگر در تعامل باشند، با جدا کردن هر کدام از آنها میتوان رفتار سیستم را جداگانه مورد بررسی قرار داد. اگر سیستم مذکور باز هم درست کار نکرد، پس میتواند عامل خرابی شبکه باشد؛ در صورت درست کار کردن سیستم، عامل خرابی را درسیستم دیگری جستجو کنید. در ادامه با مثالی نحوه استفاده از روش تعیین موقعیت مشکل را بیان میکنیم.
فرض کنید ارتباط Telnet بخشی از شبکه شما قطع شود و هیچ کس هم مسئولیت انجام تغییری در شبکه را بر عهده نمیگیرد! مطمئنا تغییری رو داده است، ولی چون در مورد آن اطلاعی ندارید، نمیتوانید مستقیما علت خرابی را پیدا کنید. این جاست که روش تقسیم و غلبه به کار می آید و میتوانید به تعیین موقعیت مشکل بپردازید.
همانطور که میدانید، سیستم های لازم برای راه اندازی و برقراری ارتباط با Telnet با سرور عبارتند از:
• سرور DHCP (برای پیکره بندی خودکار TCP/IP)
• میزبان Unix/Telnet
• یک ایستگاه کاری نمونه
• سوییچ بخش
• سوییچ "لایه 3" واقع در مرکز دادها
مطمئنا تجهیزات زیاد دیگری در شبکه وجود دارند که ممکن است هر کدام مشکلات خاص خود را داشته باشند؛ به همین علت هنگامی که وسایل بالا را از بقیه شبکه جدا میکنید، مطمئن شوید که مشکل هنوز پا برجاست.
برای پیدا کردن موقعیت مشکل، تمامی کامپیوترهای میزبان به جز سرور DHCP و کامپیوترهای میزبان Unix/Telnet را از سوییچ مرکز داده ها جدا کنید (میتوانید این کامپیوترها را به سوییچ دیگری وصل کنید و یا عیب یابی را در پایان زمان کاری انجام دهید تا مشکلی پیش نیاید). تمامی ایستگاههای کاری واحدی را که دچار مشکل شده است، به جز یکی خاموش کنید.
با استفاده از ایستگاه کاری نمونه، میتوانید مشکل را بررسی کنید. اگر مشکل بر طرف شده بود، میتوانید بقیه ایستگاه های کاری را روشن کنید. فقط به یاد داشته باشید همه آنها را با هم روشن کنید (در این مرحله همه ایستگاه کاری را بصورت یک گره در نظر میگیریم) تا مطمئن شوید کامپیوتری که باعث ایجاد مشکل شده است، در این بخش وجود ندارد.
با پیدا کردن موقعیت مشکل میتوانید با بررسی قسمتهای مرتبط، عامل خرابی را پیدا کنید.
از کار افتادن شبکه
فرض کنید که یکی از کاربرهای شبکه به شما مراجعه کرده و به شما میگوید که شبکه از کار افتاده است! اول از همه سعی کنید به پرسش های بعدی پاسخ دهید:
آیا شبکه واقعا از کار افتاده است؟ (اصلا کار نمیکند) و یا این که کند شده است؟ و یا شاید برنامه خاصی درست کار نمیکند؟ اگر شبکه واقعا از کار افتاده است، آیا مشکل فیزیکی است و یا اینکه سرور و یا روتر از کار افتاده اند؟
مطمئنا کاربری که به شما مراجعه کرده پاسخی برای سوالهای شما ندارد. پس خود باید دست به کار شوید.
اول از همه تعداد افرادی را که دچار مشکل شده اند مشخص کنید. اگر فقط یک نفر دچار مشکل شده بود، پس مشکل محلی است و میتوانید با استفاده از ترکیب روشهای عیب یابی محلی (تقسیم و غلبه) به رفع مشکل بپردازید. اگر برای بیش از یک نفر مشکل ایجاد شده بود، به اطلاعات بیشتری نیاز دارید. آیا همه دچار مشکل شده اند؟ معمولا پاسخ این پرسش منفی است.
توجه اگر منبع تغذیه بدون وقفه (UPS) مرکزی به دلایلی از کار بیفتد، آن گاه تمام شبکه دچار مشکل میشود. پس یک وسیله به تنهایی میتواند سیستم های بسیاری را دچار مشکل کند. البته امروزه به علت استفاده شبکه های بزرگ از چندین منبع تغذییه بدون وقفه، احتمال چنین اتفاقی بسیار اندک است.
کاربران ممکن است هر کدام مشکلات مختلفی را بیان کنند. مثلا عدم دسترسی به سرور، ناپدید شدن حروف معرف درایوها و یا حتی قفل شدن تمام کامپیوترهای یک بخش. حالا نوبت خود شماست که به جمع آوری اطلاعات بیشتری بپردازید. در سازمان های بزرگ با بخش های مختلف تماس بگیرید و از وضعیت آنها مطلع شوید. پس تمامی قسمتهایی را که دچار مشکل شده اند، مشخص کنید. هم اکنون زمان استفاده از مستنداتی است که قبلا تهیه کردید.
ابتدا محل قسمتهایی را که دچار مشکل شده اند، بر روی نقشه عملیاتی پیدا کنید و مشخص سازید که آیا این قسمت ها از تجهیزات مشترکی استفاده میکنند یا خیر؟ مثلا اگر دو قسمت مختلف از کار افتاده باشد، احتمال دارد سرور مشترک مورد استفاده آنها از کار افتاده باشد (برای جزئیات بیشتر به مستندات توصیفی رجوع کنید). بطور کلی اگر از روی نقشه عملیاتی متوجه شدید که تمام قسمت هایی که به یک سوییچ و یا روتر بخصوص وصل شده اند، از کار افتاده اند، حتما به بررسی آن تجهیزات اقدام کنید.
اگر کاربران از طریق روتر به سرور وب متصل شده باشند و پنجره ورود به سرور را هم داشته باشند ولی نتوانند به آن وارد شوند، دلیلی ندارد که در ابتدا به بررسی روتر بپردازید! زیرا ظاهرا روتر وظیفه خود را به درستی انجام میدهد (در این صورت شما پنجره ورود به سرور را دریافت نمیکردید). در چنین مواقعی دانش عمومی شما در مورد شبکه و سرور میتواند بسیار مثمرثمر باشد.
بنابراین سوال مهمی که باید هنگام تعیین موقعیت مشکل پاسخ داده شوند، عبارتند از:
• چه گروههای کاری دچار مشکل شده اند؟
• چه تجهیزات (سرویس هایی) آسیب دیده اند؟
جستجوی دودویی
جستجوی دودویی زمانی به کار می آید که محل مشکل پیدا شده است بخواهیم از بین زیر سیستم های موجود، عامل خرابی را پیدا کنیم. به یاد داشته باشید که معمولا یک عامل اصلی در آن واحد وجود دارد و روش جستجوی دودویی ابزار مناسبی برای پیدا کردن آن است.
فرض کنید برنامه ای نوشته اید که عددی تصادفی بین 1 تا 000/000/1 انتخاب میکند و از شما میخواهد آن را حدس بزنید. واضح است که اگر از عدد 1 شروع کرده و بصورت صعودی ادامه دهید (یعنی اگر عدد1، عدد مورد نظر نبود، انتخاب بعدی عدد 2 باشد)، ممکن است بعد از 999/999 حدس، به عدد صحیح برسید! اما اگر برنامه این امکان را داشته باشد که بزرگتر یا کوچکتر بودن عدد انتخابی شما را نسبت به عدد مورد نظر اعلام کند، آن گاه با تقسیم بزرگترین عدد بر 2 میتوانید حداکثر با 20 حدس به پاسخ برسید. با مثالی به شرح روش جستجوی دودویی میپردازیم:
کامپیوتر: عددی بین 1 تا 000/000/1 انتخاب شده است.
عدد انتخابی شما: 000/500 ؟
کامپیوتر: خیر، عدد مورد نظر من کوچکتر است.
عدد انتخابی شما: 000/250 ؟
کامپیوتر: خیر، عدد من بزرگتر است.
عدد انتخابی شما: 000/375 ؟
کامپیوتر: خیر، عدد مورد نظر من کوچکتر است.
عدد انتخابی شما: 500/312
کامپیوتر: خیر، عدد مورد نظر من کوچکتر است.
عدد انتخابی شما: 250/281 ؟
کامپیوتر: خیر، عدد مورد نظر من کوچکتر است.
عدد انتخابی شما: 625/265
کامپیوتر: پاسخ شما صحیح است.
توجه تعداد حدس ها (n) برای پیدا کردن عدد مورد نظر در بدترین حالت از فرمول زیر بدست می آید:
N=log2(x)
که در آن x برابر تفاضل بزرگترین و کوچکترین عدد دامنه به علاوه یک است. در مثال بالا مشخص میسازد که پس از 20 حدس حتما به جواب میرسیم.
اگر به یاد داشته باشید، در قسمت تعیین موقعیت مشکل مثالی آوردیم که در مورد قطع شدن ارتباط Telnet یک قسمت بود. همانطور که گفته شد، با استفاده از ایستگاههای کاری نمونه، میتوانید مشکل را بررسی کنید. اگر مشکل بر طرف شده بود، میتوانید بقیه ایستگاه های کاری را همزمان روشن کنید. در صورت بروز مجدد مشکل به علت خرابی یک کامپیوتر خاص، نیازی نیست که مثلا هر 50 کامپیوتر قسمت را بصورت جداگانه مورد بررسی قرار دهید. میتوانید با استفاده از روش جستجوی دودویی، پس از 6 حدس (Log2(50)=5/64) کامپیوتر مورد نظر را پیدا کرد
توجه جستجوی دودویی روش بسیار مناسبی برای عیب یابی شبکه های مبتی بر هاب است. از آنجایی که هاب ها زیاد هوشمند نیستند و نمیتوانند ایستگاه کاری معیوب را تشخیص داده و از بقیه شبکه جدا کنند، در نتیجه یک ایستگاه کاری میتواند یک قسمت شبکه را از کار بیندازد. هر چند که امروزه هاب های جدید هوشمند (اغلب سوییچ ها) توانایی تشخیص و متوقف ساختن ایستگاه کاری معیوب را دارند.
با این وجود، بسته به نوع هاب یا سوییچ و همچنین درصد خرابی ایستگاههای کاری، باز هم امکان از کار افتادن بخشی از شبکه و یا کل VLAN وجود دارد! زیرا اولا هابها به اندازه کافی هوشمند نیستند، دوما در بعضی مواقع صفت هوشمند بودن برای تجهیزات بصورت پیش فرض در نظر گرفته نمیشود و باید توسط مدیر شبکه فعال شود.
جستجوی دودویی سخت افزار
همانطور که قبلا گفته شد، یک ایستگاه کاری معیوب میتواند باعث از کار افتادن دامنه پیوند داده ها در شبکه شود. بهترین روش برای جلوگیری از این اتفاق، استفاده از سوییچ های مناسب (درست تنظیم شده) ئ هاب های هوشمند است. ولی در صورتی که به دلیلی (قیمت بالای سوییچ ها) مجبور به استفاده از هاب هستید، دانستن نحوه ی به کار گیری روش جستجوی دودویی بسیار ضروری است. فقط قبل از انجام هر کاری، با استفاده از مستندات فیزیکی، از اتصال صحیح تجهیزات شبکه اطمینان حاصل کنید و نکات زیر را در نظر داشته باشید:
• مطمئن شوید در گروه کاری مورد نظر، ایراد از هاب ها و یا سوییچ هاست. در شبکه های بزرگ، با جدا کردن گروه کاری از شبکه اصلی، عملکرد آن را دوباره مورد بررسی قرار دهید. برای این کار ابتدا اتصال UpLink را قطع کرده و سپس با استفاده از دستور Ping، از یک ایستگاه کاری، ایستگاه کاری دیگری را صدا بزنید. در صورت رفع نشدن مشکل ایراد از مرکز داده هاست.
• در صورتی که تعداد هاب ها و سوییچ ها زیاد باشد، با استفاده از الگورتیم جستجوی دودویی میتوانید هاب و یا سوییچ را که باعث خرابی شده است، پیدا کنید. در این جا نیز برای بررسی اتصالات اصلی میتوانید از دستور Ping استفاده کنید.
در صورتی که تشخیص دادید که خود هاب ها و سوییچ ها سالم هستند و ایراد از مرکز داده ها هم نیست، آن گاه میتوانید به سراغ درگاه های هاب ها و سوییچ ها بروید. بعد از پیدا کردن هاب و یا سوییچی که درست کار نمیکند، آن را از بقیه شبکه جدا کرده و به ادامه عیب یابی بپردازید. در ضمن میتوانید بقیه هاب ها و سوییچ هایی را که مشکلی ندارند به شبکه وصل کنید تا کاربران دیگر بتوانند از شبکه استفاده کنند.
توجه قبل از جدا کردن هاب ها و یا سوییچ ها از شبکه اصلی، حتما نسبت به بررسی برچسب وسایل اقدام کنید؛ زیرا در صورت درست عمل نکردن وسیله مشکلات جدیدتری پیش خواهد آمد.
پس از پیدا کردن درگاه و بالطبع هاب و یا سوییچ مشکل ساز، قبل از هر چیز، هاب و یا سوییچ را دوباره به شبکه وصل کنید تا مطمئن شوید هنوز باعث خرابی میشود. سپس با استفاده از مستندات فیزیکی، مشخص سازید که کدام ایستگاه کاری به آن درگاه وصل شده است. با قطع ایستگاه کاری، عیب یابی محلی را شروع کنید. معمولا یک سیم شبکه بریده شده، یک کارت شبکه خراب و حتی یک کامپیوتر قفل شده موجب بروز مشکل شده است.
جستجوی دودویی نرم افزار
در گذشته کامپیوترها توانایی اجرای فقط یک برنامه در آن واحد را داشتند. به همین دلیل، در صورت بروز مشکل نرم افزاری، مشخص بود که برنامه در حال اجرا باعث ایجاد آن شده است. اما امروزه اکثر کامپیوترها قادر به اجرای چندین برنامه بصورت همزمان هستند که به همین دلیل پیدا کردن برنامه و یا برنامه هایی که باعث بروز مشکل شده اند، دشوار تر از گذشته شده است. در چنین مواقعی، بهترین کار، راه اندازی مجدد کامپیوتر بدون اجرای برنامه های آغازین است. با جلوگیری از اجرای برنامه های آغازین، بسیاری از برنامه های غیر ضروری که برای کار کردن کامپیوتر لازم نیستند، حذف شده وسپس میتوانیم به بررسی مشکل بپردازیم. هنگامی که با تعداد زیادی برنامه مواجه هستید، ابتدا آنها را به نصف کاهش داده و سپس مشکل را مورد بررسی قرار دهید. در صورت حل نشدن مشکل، به همین صورت ادامه دهید. این تکنیک در بسیاری از مواقع موثر واقع میشود.
همانطور که قبلا گفته شد بیشتر مشکلات شبکه ناشی از انجام تغییرات است؛ اما در بیشتر مواقع این تغییرات آشکار نیستند. به روز رسانی مرورگر، افزودنی های توانایی مرورگر و الگوهای محافظ ویروس نمونه های خوبی از این تغییرات هستند. در ابتدا با مثالی به بررسی بیشتر این موضوع میپردازیم:
فرض کنید برای کاربران مشکل جدیدی پیش آمده و کامپیوتر آنها هنگام خاموش شدن در صفحه "لطفا تا خاموش شدن کامپیوتر خود صبر کنید" قفل میشود. در ابتدا ظاهرا به نظر میرسد هیچ تغییری روی نداده است. با این وجود حتما اتفاقی افتاده است که تمام کامپیوترها خود به خود دچار این مشکل شده اند. برای پیدا کردن علت این مشکل میتوانید از یکی از برنامه های مدیریت برنامه های آغازین استفاده کنید.
ابتدا نیمی از برنامه های آغازین را غیرفعال کرده و سپس کامپیوتر را خاموش کنید. در صورت رفع مشکل، نیمی از برنامه های غیرفعال شده را فعال کرده و این کار را تا جایی ادامه دهید تا برنامه مشکل ساز را پیدا کنید. پس از پیدا کردن برنامه مورد نظر، در این جا برنامه مطلع کننده پست الکترونیکی، بقیه برنامه های آغازین را غیر فعال کرده و کامپیوتر را فقط با این برنامه دوباره راه اندازی کنید. ملاحظه میکنید که کامپیوتر هم در چنین حالتی به راحتی خاموش میشود! علت وقوع چنین موردی، اثر متقابل دو نرم افزار مختلف با یکدیگر است. با استفاده مجدد از روش جستجوی دودویی میتوانید این دو نرم افزار را مشخص سازید. در این مورد خاص به علت به روز شدن خودکار برنامه ضد ویروس از طریق اینترنت، دو برنامه مطلع کننده پست الکترونیکی و ضد ویروس باعث بوجود آمدن مشکل مذکور شده اند. احتمالا با استفاده از بسته نرم افزاری ترمیم کننده این مشکل که در سایت برنامه پست الکترونیکی وجود، مشکل بر طرف میشود.
10 مرحله عیب یابی سریع شبکه
با افزايش كاربرد كامپيوتر در بخشهاي مختلفي نظير سازمانها، شركتها و تقريبا ًهر بنگاه اقتصادي و بازرگاني، به تدريج بحث به اشتراكگذاري منابع و ارتباط متقابل كامپيوترها و در واقع شبكهسازي (Networking) در ابعاد و مقياسهاي كوچك، متوسط وبزرگ مطرح گرديد. به طوري كه امروزه شبكهها به يك جزء ضروري و مهم براي تمامي دستاندركاران رايانه تبديل شده است. به دنبال طراحي، ايجاد و به بهرهبرداري رسيدن شبكهها، خود به خود موضوع نگهداري و پشتيباني و سرپا نگهداشتن شبكه موجود مطرح ميگردد. در ادامه اين روند، موضوع عيبيابي كه شامل تشخيص و تعيين نوع مشكل و رفع آن ميشود نيز از مباحث مهم نگهداري شبكهها به شمار ميرود. منشأ اين عيب ميتواند نرمافزاري، سختافزاري، عدم تطابق تجهيزات، ناهماهنگي بين اجزا، تنظيمات نادرست و ... باشد. افراد دستاندركار رفع مشكلات شبكه در تمامي موارد، الزاماً نبايد مدارك علمي چندان سطح بالايي داشته باشند. چون در اين ميدان تجربه و كارآزمودگي حرف اول را ميزند و معمولاً داشتن اطلاعات اوليه و زيربنايي از شبكهها كافي به نظرميرسد. عيبيابي يك شبكه بسيار شبيه حل معما است. اگر يك ايده كلي در مورد نحوه عملكرد شبكه به دست آوردهايد و ميدانيد كدام بخشها به يكديگر وابسته هستند، معمولاً اشاره به محل مشكل كار چندان دشواري نخواهد بود. در اين گفتار به ذكرمختصر چند روش عيبيابي و برخي از ابزارهاي عيبيابي TCP/IP و ابزارهاي تحليل شبكه ميپردازيم.
1-استفاده از مدل هفت لايهاي OSI:
شناخت لايههاي مختلف شبكه و نحوه ارتباط آنها و همچنين دانستن اين كه هر وسيله يا ابزار شبكه در كدام لايه از شبكه قرار گرفته است و با كدام لايه و تجهيزات ديگرمستقيماً در ارتباط است، كمك شاياني به تشخيص و پيدا كردن محل عيب مينمايد. به عنوان مثال، چنانچه Cabling در يك نقطه از شبكه قطع يا شل شده باشد، اين مسئله به لايه فيزيكي مربوط ميشود و به عنوان نمونه چك كردن bridge يا روتر كه درلايههاي دوم و سوم قرار گرفتهاند، هيچ توجيه منطقي ندارد.
2-عيبيابي جعبه سياه:
عيبيابي جعبه سياه (Black Box)، نحوه مواجهشدن با عملكرد يك سيستم پيچيده به عنوان يك سري سيستمهاي سادهتر است. ايجاد جعبه سياه در بسياري از مواردعلمي، كاربر دارد و در عيبيابي نيز بسيار مفيد است. در اين روش نگران جزئيات كماهميت نيستيم و محتويات پنهاني يك سيستم اهميت چنداني ندارند و ما بيشتر روي صحت ورودي و خروجيهاي هر سيستم تكيه مينماييم. روش تشخيص تغيير در شبكه ايجاد يا به وجود آمدن هر گونه تغييري در شبكه را بايد به دقت بررسي كرد. به علاوه، چنانچه افراد ديگري نيز از شبكه شما استفاده ميكنند، بايد در رابطه با تغييراتي كه اخيراً انجام دادهاند، از آنها پرسوجو نماييد. تغيير نيروي كار هم ميتواند مشكلاتي را درشبكه ايجاد كند؛ بهويژه اينكه افراد در ثبت رخدادها و رويدادها معمولاً بينقص عمل نميكنند.
لايه ارائه فرمت متن، رمزگذاري، تبديل كد لايه جلسه (session):
تصديق اعتبار، نگهداري، هماهنگي اتصالاتلايه انتقال كنترل جريان، ترتيبدهي، تصديق لايه شبكه آدرسدهي منطقي، مسيريابي، (روترها، سوييچهاي لايه 3)
لايه Data Link:
فريمبندي و آدرسدهي فيزيكي (bridgeها و سوييچها)لايه فيزيكيتشخيص ولتاژ، سيگنالينگbling ،repeaters ،hubs ،NICS)
3- مستندسازي:
در اختيار داشتن نقشه شبكه بسيار مهم است.معمولاً شبكههاي غيرمستند، مبهم و غيرقابل دركند. مستندات شامل نقشه كاربردي شبكه، مستندات فيزيكي (اطلاعات سيمكشيها و...)، مستندات منطقي (Logical) كه بخشهاي غيرفيزيكي يا مجازي شبكه مانند VLAN را نشان ميدهد،
4- برچسبگذاري كابلها ودستگاهها:
(Labeling) و ... را شامل ميشود.همچنين ثبت رويدادها، هنرياست كه حل بسياري از مشكلات بعدي را آسانتر مينمايد. ميتوان در كنار هر دستگاه مانند سرور، سوييچ يا مسيرياب، هر كار انجام گرفته در مورد آنها را به همراه زمان انجام آن يادداشت كرد. در مورد يك شبكه غيرمستند نيز حتيالمقدور بايد مستندسازي رادر هر مرحلهاي شروع كرد و اين كار به نظم و سرعت در عمل كمك شاياني خواهد كرد.
5-روش تقسيم بندي:
تقسيمبندي يك شبكه باعث ميشود كنترل آن آسانترشود. در واقع منطقهبندي مشكل (Problem Localization) هنگامي است كه شما نميدانيد دقيقاً از كجا به جستوجوي مشكل بپردازيد. منطقهبندي سريع مشكل، اهميت بسياري دارد؛ زيرا هيچكس نميخواهد صدها دستگاه را به عنوان منبع بالقوهاي ازمشكلات بررسي كند.
6-مقايسه با مواردي كه درست عمل ميكنند:
چنانچه يك نمونه شبكه خراب شده داريد، ميتوانيد با مقايسه آن با نمونهاي كه درست كارميكند، روش سريعي براي تشخيص دقيق خرابي پيدا كنيد. اين كار ميتواند در موردمقايسه تركيب بندي سرورها و همچنين وسايل سختافزاري نظير مسيريابها، سوييچها و ... نيز به كار رود. بررسي مقايسهاي زماني خوب عمل ميكند كه شما بخواهيد سايرموضوعات شبكه مانند تنظيمات كاربر و تركيب بنديهاي ايستگاه كاري را نيز بررسي كنيد. گاهي، اگر مشكلي را در يك تركيب بندي خاص عيبيابي كرده باشيد، ميتوانيد آنرا كاملاً با يك تركيببندي كه عملكرد خوبي دارد، جايگزين كنيد.
7-فرمانهاي عيبيابي :
در ويندوزتركيببندي اصلي IP بااستفاده از ipconfig (در خانواده ويندوز NT) و winipfg (در خانواده ويندوز 9x) نشان داده ميشود. اين دو فرمان به شما امكان ميدهند اجازه نامه DHCP خود را تجديد يا ترخيص نماييد يا اينكه اطلاعات اصلي TCP/IP را نمايش دهيد. در اينجا برخي ديگر ازفرمانهاي مفيد مختص خانواده ويندوز NT (اكسپيو2000) ارائه شدهاند.
●ipconfig/all: همه اطلاعات تركيببندي، نه فقط نشاني IP و نقاب (Mask) شبكه را نشان ميدهد.
● ipconfig/release: نشانيهاي DHCP را براي همه آداپتورهاي شبكه آزاد ميكند (براي پرهيز از آزادشدن همهِ نشانيها نام يك آداپتور مشخص را وارد كنيد.)
●ipconfig/renew: نشانيهاي DHCP را براي همه تطبيقگرها باز ميكند.
●ipconfig/flushdns: فقط در ويندوز 2000 وبالاتر يكباره نهانگاه (Cache) محلي DNS را توسعه ميدهد. اگر شماDNS را تغيير دادهايد و لازم است آن را تا اين ايستگاه كاري تعميم دهيد، سوييچ مزبور بسيارسودمند خواهد بود. (اگر آن را تعميم ندهيد، تغيير مزبور براي لحظهاي در ايستگاه شما نشان داده نخواهد شد).
●ipconfig/display dns: فقط در ويندوز 2000 وبالاتر نهانگاه DNS را نمايش ميدهد.
8- برخي از فرمانهاي اصلي خطايابي در TCP/IP و شبكه:
Arp-a: جدول تبديل نشاني Mac به IP را نشانميدهد.
netstat-rn: جدول مسيريابي TCP/IP را به طور عددي نشان ميدهد.
netstat-an همه سوكتهاي TCP/IP مورد استفاده را به طور عددي براي همه كلاينتها و سرورها نشان ميدهد.
(Ping Address (Hostname اتصال اصلي IP را با Hostname يا Address بررسي ميكند.مراحل Ping به ترتيب ميتواند به اين شكلباشد:مرحله1ing كردننشاني حلقه برگشتي (ping 127.0.0.1)
مرحله2: Ping كردن نشاني IP ايستگاه كاري
مرحله3: Ping كردن نشاني IP يك ايستگاه كاري ديگر در يك بخش
مرحله4: Ping كردن مسيرياب محلي
مرحله5: ping كردن سرور از طريق نشاني IP و نام (Tracert Address (Hostname مسيري كه يك بستك (Packet) از ايستگاهكاري تا Hostname يا Address طي ميكند را رديابي مينمايد. هر مسيريابي كه بستك مزبور از طريق آن به سمت Hostname يا Address ميرود را نشان ميدهد.
netsh: برنامه سودمند خط فرمان تعاملي كه به شما امكان ميدهد تركيببندي لايه شبكه را فهرست كنيد و آن را تغيير دهيد.
net session: همه جلسات شبكهسازي ويندوز كه در اين دستگاه فعال هستند را نشان ميدهد (نظير اشتراكگذاري و ...)
net share: همه اشتراكگذاريهاي ويندوز كه در اين دستگاه قابل دسترس هستند را فهرست ميكند. همچنين در صورت داشتن Windows Resource Kit با استفاده از فرامين آن ميتوان در بسياري موارد خطايابيهاي دقيقي انجام داد. Ressouce Kit نه تنها منبع ياز ابزارها به شمار ميآيد،بلكه يك منبع عالي به عنوان دانش اضافي ويندوزاست.
9- تحليلگرهاي پروتكل:
استفاده از تحليلگرهاي پروتكل (Protocol Analyzer) در حلاجي و تحليل مشكلات شبكه بسيار سودمند است. يك تحليلگر پروتكل ابزاري است كه به بستكهاي موجود در بخش اشتراكي شبكه گوش ميدهد، آنها را از حالت رمز خارج مينمايد و به شكل فرمت قابل خواندن براي انسان تبديل ميكند.دو نوع اصلي از ابزارهاي تحليل پروتكل عبارتند از:
● تحليلگرهاي بستك (Packet analyzer): بستكهاي موجود در سيم را ميگيرند، آنها را براي تحليل بعدي ذخيره ميكنند و چند تحليل آماري را نيز انجام ميدهند، ولي اين كار اصلي آنها نيست.
● تحليلگرهاي آماري (Statistical analyzer): كار اصلي آنها جمعآوري دادههاي كمي است تا بعداً بتوانند درباره روشهاي مختلف آماري گزارش دهند، ولي معمولاً بستكها را براي تحليل بعدي، ذخيره نميكنند.اكثر تحليلگرهاي بستك دوحالت عملياتي دارند:
● حالت Capture/monitor (مانيتور / تسخير)
● حالت Decode (رمزگشايي)در مرحله تسخير، تحليلگر ميتوانداطلاعات آماري، شامل تعداد خطاهاي هر ايستگاه، تعداد بستكهاي دريافتي/ارسالي توسط هر ايستگاه، ضريب بهرهوري از شبكه (ميزان ازدحام در شبكه) و .... را جمعآوري نمايد.تحليلگرهاي بسيارخوب، با نشان دادن نمودارها به شما امكان ميدهند در مرحله تسخير، برحسب ايستگاه فعالتر و ساير موارد، عمل مرتبسازي را انجام دهيد .در مرحله رمزگشايي، دادههاي خاصي كه تحليلگر به دست ميآورد را بررسي ميكنيد.لازم به ذكر است استفاده از تحليلگر متناسب با نوع شبكه اهميت زيادي دارد. مثلاًاگر يك شبكه FDDI قديمي و بدقلق داشته باشيد، از تحليلگر خاص اترنتي كه اتفاقاً با FDDI هم كار ميكند، استفاده نكنيد. بدين منظور بهتر است يك تحليلگر مختص FDDI رابه كار ببريد.نكته جالب توجه در مورد تحليلگرهاي بستك اين است كه اگر داراي كارت شبكه مناسبي باشيد (يعني يك كارت شبكه كنجكاو كه قادر به شنيدن همه بستكهاي شبكه است) اين تحليلگرها ميتوانند در اكثر پيسيها اجرا شوند.
10- ابزارهاي مديريت شبكه:
دست آخر اينكه، ابزارهاي مديريت شبكه نيز نقشي مهم در عيبيابي و شناسايي شكل شبكهها ايفا ميكنند. مديريت شبكه در واقع در بهترين شكل آن، شامل تركيب بندي وديدهباني دوردست Remote Monitoring) RMON)شبكه ميشود كه به شما امكان ميدهدعلاوه بر انجام اصلاحات نهايي از راهدور، سالم بودن شبكه خود را نيز ارزيابي كنيد.
مقدمه
تست شبکه به عنوان اقدامی پرهزینه و زمانبر چندان طرفدار ندارد. مجریان شبکهها که در تعداد کارمندان و بودجه محدودیت دارند، بر این باور هستند که بهتر است روی مدیریت و کنترل روزبهروز تمرکز کنند. اما با اندکی دقت عمل و استفاده از ابزار صحیح میتوانند برای مدتی نامحدود، این کار را انجام دهند و در عین حال از فواید مهم اقتصادی و عملکرد طولانی مدت آن بهرهمند شوند.
برنامهریزی برای آینده مستلزم آگاهی از ظرفیت فعلی شبکه و دانستن نیازهای آتی شبکه است، در ضمن باید دانست که چطور این نیازها با طراحی خاص شبکه ارتباط پیدا میکند تنها به کمک تست شبکه میتوانید چنین اطلاعاتی را به دست آورید. نگاهی گذرا به بازار کردهایم، با بررسی تجهیزات تست شبکه با اساس سختافزاری، از این کار بازارهای سطح بالا، میانه و سطح پایین را که در دسترستر هستند را در نظر گرفتهایم. در بازار سطح بالا قسمتهای شبکه از نوع PLC’s Smart Bits TeraMetrics XD ساخت شرکت Spirent Communications را بررسی کردیم. از نوع متوسط DA-۳۴۰۰ Ethernet Data Network Analyzer از شرکت Acterna LLC و جدیدترین محصول شرکتFluke Network Inc. که به OptiView معروف بود را بهعنوان محصول بازار سطح پایین در نظر گرفته و مطالعه کردیم.
دیدگاه ما از تست شبکه صد مسئله را شامل میشود، ابتدا مسئله معتبرسازی است که تعیین میکند آیا ساختار پیشنهادی برای شبکه در شرایط محیطی ویژه، به خوبی عمل میکند یا نه. مسئله دوم تست ظرفیت است، که از کنترل مستمر ارقام و تستهای تولید ترافیک اضافه، که کنترل مستمر نیازهای ارتقا شبکه را مشخص میکند. مساله سوم، متداولترین تست را شامل میشود که اصطلاحا Trouble Shooting خوانده میشود که تست زنده یا تست سناریوهای شبکه است و در واقع راهحل مشکلات خاص را تعیین میکند. کلید واقعی تست شبکه اقدامات آمادهسازی است و تهیه ساخت SPAN که همان ( Switched port analyzer ) است یا یک tap که نقاط کلیدی ترافیک را آزمایش میکند. کار و فعالیت و حرکت از حاشیه به سمت اتصالات خارجی کلید یافتن هکهایی نظیر Slammer است و کمک میکند که بدانیم کدام وسایل و ماشینها به این مشکل دچار شدهاند و کدامیک تنها ترافیک را نشان میدهند.
● Spirent.SmartBits Tera Metrics XD
شرکت Spirent Communication یک وسیله برای تست شبکه به Rolls-Royce ساخته است که بیشک بسیار مهم و کارساز است. اما مفید بودن این ابزار به معنای آن نیست که خط تولید وسیع این شرکت برای همه مفید بوده است. در زمینه validation (معتبرسازی) و ظرفیت طراحی برای شبکههای بزرگ Spirent بسیار خوب عمل کرده است، اما همین Smart Bits TeraMatrix XD بهعنوان یک ابزار جهت اجرای Trouble shooting ساخته نشده است. برای اجرای این منظور ابزار و محصولات بسیار مناسبتری در اختیار داریم. در ضمن قیمت یک شاسی کامل و مجهز Spirent چنان گران است که تمام بودجه یک شبکه متوسط را مصرف میکند. به خصوص در مجموعههای Switching اداری با سرعت بالای خود که در هاوایی مستقر است و این فقط به این جهت است که این محصولات بسیار دقیق و انعطافپذیر هستند و در Switch-testing بسیار توانا محسوب میشوند. این شرکت نیز با معرفی SmartBits TeraMatrics XD Modules در معرفی و شهرت Spirent گامهای بزرگی برداشته است.
تولید XD نه تنها پاسخ Spirent به نیاز فزاینده فشردگی و افزایش ظرفیت پورت بوده است، هوش و قدرت برنامهها را نیز افزایش داده است. مشتریان Spirent باید بتوانند throughput بالاتری را در انبوه پورتهای فشرده تست کنند. این کاربران باید بدانند که برنامههای خاص و پروتکلهای مختلف چطور در این محیطها عمل میکنند. البته باید به امنیت کار در این محیطها نیز همپای عملکرد آنها توجه کافی داشت. کاربران گاه خواهان تست شبکه در محیطهایی با فشردگی کمتر پورت هستند، البته با قدرت ارتقا بالا و حمایت پروتکل خاص برای routing پیشرفته با لایه ۴ از ۷ ترافیک برنامه، و پروتکلهای امنی نظیر IPSec و SSL نیز گاه مطرح است.
XD : این کارتها پشتیبانی دو رسانهای ایجاد میکنند، هم از نوع مسی و هم از نوع فیبری، این دو مسیر (media) روی یک کارت در ترکیبهای چند پورتی که تا حداکثر ۷۰۰ پورت را در یک شاسی ترکیبی Smart Bits جا میدهند قرار داده شدهاند. البته، بهخاطر داشته باشید که خط تولید XD شامل چندین محصول کارتدار است. این محصولات به یک شاسی Smart Bits نیاز دارند تا خوب عمل کنند و جدا باید جدیدترین این شاسیها را دریافت کنند که در واقع SMB ۶۰۰۰C است. شاسی قدیمیتر به نام ۶۰۰۰B تنها شش XD blade را در خود جا میداد اما ۶۰۰۰C میتواند تمامی بارکارتهای XD را تحمل کرده که این قدرت ناشی از توان افزوده خنکسازی دستگاه میباشد. آن چه به کارت XD قدرت ویژه بخشیده است همان module کنترلکننده آن است که بر پایه Linux عمل میکند. با استفاده از یک سیستم عامل full-scale روی هر کارت، Spirent توانسته است قدرت آزمایش پروتکل routing بینظیری ایجاد کند. حتی با این وسیله میتوانید اجرای پروتکلهای Customized را بخواهید، اگرچه در حال حاضر، برای این کار باید از بازوی PSA شرکت Spirent کمک بگیرید، که همان (Professional Services automation ) است، تا وقتی که Spirent یک XD API را بسازد.
سناریوهای آزمایشکننده که از مس ۱۰۰۰/۱۰۰/۱۰ و یا فیبرGigabit Ethernet در هر پورت استفاده میکنند، میتوانند با استفاده از XD، به راحتی ترافیک Wire-rate تولید کنند و سپس آن را روی لایههای ۲ و ۳ آنالیز کنند. با فشردگی کافی پورت، XD میتواند به راحتی میلیونها جریان همزمان IP را تولید کند و QoS خاص، (Class Of Service) COS را تست کند، همچنین میتواند DiffServ را طراحی کند که همان (Differentiated Services است که خود یک طرح ساخت گروه IETF برای ارائه خدمات ترافیک شبکه در سطوح و انواع مختلف است) به علاوه هر پورت میتواند چندین پروتکل یا برنامه امنیتی را بهطور همزمان اجرا کند، تا هرگونه الگوی ترافیکی همراه آن را خنثی کرده باشد و این کار همپای همه پروتکلهای امنیتی و routing در حال استفاده صورت گیرد. Linux OS همراه این کارتها به زودی به هر کارت XD امکان میدهد تا بهعنوان یک Web Avalanche یا ژنراتور ترافیک برنامه Reflector مورد استفاده قرار گیرد. هماکنون این امکان برای آزمایش وجود ندارد، اما Spirent قول داده که در سال ۲۰۰۴ آن را بسازد.
همچنین در اواخر سال گذشته، شرکت Spirent اعلام کرد که یک کارت مشابه و همسان را همراه با خط تولید XD ساخته است که به نام Smart Bits XDSecurity Module معروف است. این محصولات جهت آزمایش VPN و IPSec ساخته شدهاند و همراه یک چیپ رمزگذاری ساخته و ارائه میشوند. این چیپ به هر کارت امکان میدهد که همزمان صدها تونل SSL و IPSec را تولید کند که ساخت تست یا VPN براساس SSL و یا IPSec را ممکن میسازد. تواناییهای XD ساخت Spirent گامی عظیم بهسوی آزمایش شبکههای بزرگ اداری بوده است. ترکیب TeraMetrics XD و شاسی SmartBits ۶۰۰۰C در مقایسه با سایر محصولاتی در ذیل ذکر خواهد شد بسیار گران قیمت بوده است ولی مدیران شبکههای بزرگ باید بدانند اگر در پی کاهش هزینهها در آینده هستند، این مجموعه بسیار کارساز است.
● Acterna DA۳۴۰۰ Ethernet Data Network Analyzer
تحلیلگر شبکه Acterna DA-۳۴۰۰ Ethernet، برنامه آزمایش با قدرت و انعطاف بسیار بالا است هر چند که مثل جعبه Spirent قدرت ندارد، ولی ویژگیهای تحلیلگر فراوانی دارد که آن انتخابی بهتر برای مصرفکنندگان محسوب میشود، مصرفکنندگانی که میخواهند قدرت کنترل شبکه را با آزمایش شبکه ادغام کنند. DA-۳۴۰۰ یک جعبه ارغوانی با ردیفهای متحرک که مناسب اجرای اتصالات متعدد است ارائه میشود، این ردیفها حاوی سوراخهای دوتایی هستند که کارتهای PC در آن جا میگیرد و انواع Interface، WAN-oriented یا Ethernet را شامل میشود. سختافزار DA-۳۴۰۰ نیمی از خرید است، نرمافزاری که بر پایه Java باشد و ساخت Acterna است نیز لازم دارید تا بتوانید از این وسیله بهره کافی ببرید. نرمافزار Java Client کوچک و ظریف است و حجم زیادی از جعبه کنترل Troubleshooting notebook موبایل را اشغال نمیکند.
DA۳۴۰۰ بهعنوان یک مولد ترافیک و یک مانیتور نسبت به تجهیزات مشابه تفاوتهایی دارد، مثلا، این وسیله کاملا منفعل است، مگر اینکه شما، تولید ترافیک را بهطور خاص فعال کنید. محصولات مشابه نظیر OptiView ساخت Fluke از انواع query packet استفاده میکنند تا اطلاعات لازم را جمعآوری کنند. در عملیات با امنیت بالا، این وسیله، OptiView را نامطلوب میکند، حتی اگر query packet در نهایت ظرفیتهای بیشتری برای Trouble-shooting تولید کند. با استفاده از ابزارهای هدایت Acterna تمرکز روی یک آرشیو نسبتا بزرگ حوادث گذشته امکانپذیر میشود. این واحد، یک hard disk، ۵ کیگابایتی دارد که به واحد امکان میدهد هر بار به یک bit از اطلاعات قبلی دسترسی پیدا کند و آن را مقایسه کند. برای کارهای طولانی، این ابزار بسیار مناسب است؛ میتوانید از خود جعبه یا اطلاعات ارسالی هدایت به یک ماشین محلی که با Java client کار میکند برای ذخیره بیشتر اطلاعات هدایتی
trending)) به این آمار دسترسی پیدا کنید.
تست سریع شبکه
حتما گاهیاوقات به هنگام راه اندازی شبکه خانگی یا شبکه کوچک تجاری خود برای اولین بار با مشکلات متعددی مواجه شده اید.
چنانچه در هنگام راه اندازی شبکه به مشکلاتی برخورده اید،رهنمودهای زیر راه گشا خواهد بود”
حتما گاهیاوقات به هنگام راه اندازی شبکه خانگی یا شبکه کوچک تجاری خود برای اولین بار با مشکلات متعددی مواجه شده اید. بسیاری از این مشکلات به سادگی برطرف می شوند. اما به شرط آن که قبلا” با راه حل ها آشنا شده باشید،پس در این ماه چند مرحله اصلی عیب یابی و نیز چندین ابراز موجود برای یافتن مشکلات پشت صحنه را شرح خواهم داد.
● اتصال پذیری
شاید بدیهی به نظر برسد،اما در قدم اول باید مشخص شود که آیا همه کامپیوترها،سرویس دهنده ها،چاپگرها و دیگر دستگاه های متصل به شبکه می توانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند یا خیر. برای این منظور،در شبکه باسیم باید مطمئن شد که میان هر دستگاه و هاب یا سوییچ مرکزی یک کابل ارتباطی مطمئنی داشته و به ترتیب درستی متصل شده باشند،چرا که در صورت وجود دو نوع کابل شبکه مختلف،اتصال نادرست مشکل ساز می شود. اکثر کابل های مدرن UTP (جفت های تابیده بی حفاظ) اتصال دهنده هایی دارند که در هر دو انتها به یکدیگر متصل می شوند. در خود این اتصال دهنده ها،چندین سیم مجزا هست که ممکن است به همان پین های اتصالی در همان انتها وصل شوند یا به صورت ضربدری اتصال یابند. کابل های مستقیم،یک کامپیوتر شخصی،سرویس دهنده یا دیگر وسایل شبکه را به وهاب یا سویچ متصل می کنند. کابل های ضربدری،اتصال دو کامپیوتر شخصی به یکدیگر را ممکن می سازند و در اتصال سریالی یک هاب یا سو ییچ به هاب یا سوییچ دیگر کاربرد دارند.
استفاده غلط از کابل ها(که غالبا” هیچ علامتی هم ندارند)باعث می شود سیگنال ها به مقصد نرسد. اگر به ترتیب رنگ های اتصال یک کابل اطمینان ندارید،ساده ترین راه وصل کردن کابل مذکور و سپس بررسی LED اتصال در آداپتور یا انتهای سوییچ است. اکثر کابل ها یک LED (دیود نوری) کوچک سبز رنگ دارند که در صورت برقراری اتصال ،غالبا” قبل از روشن شدن دستگاه،روشن می شود. در بعضی کابل ها این دیود نوری به دو رنگ زرد یا نارنجی در می آید تا اتصال ۱۰۰ مگابایت در ثانیه یا گیگابایت باشد (در بعضی دیگر ،چراغ های راهنمای ۱۰۰ مگابایتی جداگانه ای وجود دارد.)اما اگر هیچ نوری به چشم نخورد،مطمئنا” کابل نادرستی را به کار برده اید. در این صورت چاره ی کار تعویض کابل است ،هر چند در برخی از سوییچ ها، دگمه هایی در کنار پورت های خاص (معمولا” با علامت ”Uplink ”)وجود دارد که امکان استفاده از یک کابل مستقیم برای برقراری اتصال با هاب یا سوییچ دیگر را فراهم می کند. برخی از جدیدترین سوییچ ها می توانند به طور خودکار کابل های مورد استفاده را بررسی کنند و از داخل ترتیب رنگ های پورت را به شکلی مناسب تغییر دهند.
● LED چشمک زن؟
در برخی از موارد ممکن است LED اتصال به عوض آنکه دائما” روشن باشد،چشمک بزند. حالت اخیر به این معناست که فعالیت هایی در این خط ارتباطی انجام شده اما در نصب پورت ناسازگاری هایی وجود داشته است. مثلا”فرض کنید که آداپتور کامپیوتر شخصی روی ۱۰۰ مگابایت در ثانیه و پورت سوییچ روی ۱۰ مگابایت در ثانیه تنظیم شده باشد. خوشبختانه در حال حاضر تقریبا” تمامی وسیله ها،به منظور اجتناب و عدم سازگاری سرعت در دو طرف از تشخیص خودکار (auto Sensing ) سرعت پورت و نصب دو طرفه پشتیبانی می کنند. با این حال در هنگام استفاده از وسایل کارخانه های مختلف به مشکلاتی برخورده ام که تنها با تنظیم دستی پارامترهای فوق بر طرف می شود.
● اتصال های بی سیم
بررسی اتصالات بی سیم اندکی سخت تر است،چونکه برقراری اتصال،نشانه ی مشخصی ندارد. با این حال،در کنار اکثر آداپتورهای بی سیم،نرم افزارهایی به بازار عرضه شده که برقراری اتصال را به شما اعلام می کند و فارغ از فروشنده مربوطه با تسهیلات مشابهی در ویندوز xp عرضه می شود. برای عیب یابی اتصالات بی سیم،در وهله نخست مطمئن شوید که کلیه گزینه های امنیتی یا رمز گذار،غیر فعال شده اند. سپس اطمینان یابید که آداپتور روی حالت صحیح تنظیم شده باشد. اکثر آداپتورها یک حالت ”ad hoc ”(موقت)برای اتصال دو وسیله همانند دارند و برای کاربرد در یک نقطه ی دستیابی (access point ) به پیکر بندی جداگانه ای مجهز هستند. حالا مطمئن شوید که در سراسر شبکه از یک کانال و SSID واحد (ID مجموعه سرویس دهنده که Lan بی سیم را شناسایی می کند)استفاده می شود. بالاخره من کامپیوتر شخصی مورد آزمایش را تا حد امکان به دیگر وسایل ارتباطی نزدیک می کنم تا اثرات مسافت یا تداخل را خنثی کنم.
● پیکر بندی IP
بعد از اینکه ثابت کردید وسایل شما به لحاظ فیزیکی به یکدیگر متصل هستید،در قدم بعد مطمئن شوید که آنها می توانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. در اکثر شبکه هایی که با TCPIP کار می کنند،برای برقراری ارتباط باید نشانی IP یگانه ای به تک تک وسیله ها اختصاص یابد. نشانی ها را می توان به صورت دستی پیکر بندی نمود،اما بهتر آن است که از پروتکل پیکربندی دینامیک میزبان (DHCP )استفاده شود که در آن یک سرویس دهنده DHCP ،نشانی های IP را از محل یک مخزن تعیین شده،توزیع می کند. به این ترتیب هیچ وقت دو یا چند سیستم،نشانی های یکسانی نخواهند داشت. بیشتر مسیریاب ها و پل های ارتباطی،یک سرویس دهندهDHCP داخلی دارند. همچنین می توان سرویس دهنده ویندوز را طوری پیکر بندی نمودکه این عملیات را انجام دهد و پس از پیکربندی نیاز به کا ردیگری نداشته باشد. باتمام این حرف ها ممکن است اشتباهاتی رخ دهد هنگامی که مشکلی پیش آمد در ابتدای کار عیب یابی،مطمئن شوید که نشانی های درستی به کار رفته است. تمامی کارهای فوق را می توان با استفاده از برنامه خدماتی ipconfig موجود در ویندوز و از طریق یک پنجره فرمان در کامپیوتر شخصی یا سرویس دهنده آزمایش نمود. در هر پنجره فرمان،ipconfig را تایپ کنید تا نشانی IP اختصاص یافته به هر رابط شبکه را ببینید. با اضافه کردن”all ”به انتهای فرمان،دیگر اطلاعات شبکه همچون نشانی MAC ،نشانی سرویس دهنده DHCP به کار رفته و پل ارتباطی پیش فرض و نشانی های DNS به نمایش در می آید،اطلاعاتی که در هنگام اشکال زدایی از شبکه می تواند مفید واقع شود. اگر تنظیمات DHCP را تغییر داده اید اما کامپیوتر شخصی یک سرویس گیرنده هنوز آن را اعمال نکرده است،می توانید با اضافه کردن” elease ” به فرمان ipconfig ،کامپیوتر مذکور را وادار نمایید که به استفاده از نشانی جدید،با اضافه کردن ”renew ” به انتهای فرمان،ipconfig را دوباره اجرا کنید. در سیستم های قدیمی تر ویندوز ۹۵ ،خط فرمان برنامه ipconfig ،جای خود را به نرم افزار خدماتی و گرافیکی winipcfg داده است. چنانچه ا زسیستم عامل لینوکس استفاده می کنید،فرمان ifconfig را به کار ببرید. چنانچه ipconfig هیچ نوع نشانی را به نمایش نگذارد،این احتمال هست که سرویس دهنده DHCP ،غیر فعال یا غیر قابل دسترسی باشد.این احتمال هم وجود دارد که کامپیوتر شخصی یا سرویس دهنده،طوری پیکربندی نشده باشد که بتواند با استفاده از DHCP به نشانی یابی خودکار خود دست یابد. در این وضعیت کافی است تنظیمات کامپیوتر مشخصی را تغییر دهید. در برخی از سیستم های ویندوز ممکن است به نشانی هایی برخورد کنید که با ۱۶۹ شروع می شود (۱۶۹.xxx.xxx.xxx )و این در صورت است که تخصیص خودکار پیکربندی شده اما هیچ سرویس دهنده DHCP وجود ندارد،اما از لحاظ عیب یابی باید آن را یک خطا به حساب آورد.
● Ping اصل کاری است
یکی دیگر از ابزارهای اصلی برای عیب یابی،نرم افزار خدماتی ping است که آن را در پنجره فرمان تایپ می کنید و این بار در انتهای آن،نشانی IP یا نام DNS دیگر سیستم های دلخواه خود برای برقراری ارتباط را اضافه می کنید. بعضی از مسیریاب ها و دیگر وسایل شبکه امکان صدور فرمانهای ping را هم فراهم می کنند. در هر دو حالت مجموعه ای از بسته های ارتباطی ICMP (پروتکل کنترل پیام ای اینترنتی )به نشانی مورد نظر فرستاده می شود. اگر سیستم هدف پاسخ دهد مدت زمان لازم برای مجموع رفت و برگشت مشخص خواهد شد. در این شکل،هدف اول (۱۹۲.۹۲.۱۹۵.۲۲۲ ) در شبکه LAN است و بسیار سریع (با سرعت یک متر بر ثانیه) پاسخ می دهد. هدف دوم (۱۹۲.۹۲.۱۹۵.۲۲۲ )یک سرویس دهنده DNS عمومی (در این مورد،Free )است و مدت زمان بیشتری می طلبد. اگر هیچ پاسخی در کار نباشد یا کامپیوتر میزبان غیر قابل دسترسی است و یا قبل از دریافت پاسخ،مدت مهلت زمانی به پایان رسیده است. در هر صورت ایراد کار مشخص نمی شود اما کاربرد ping ،سرنخ های مهمی را به همراه می آورد. من،در عیب یابی مشکلات اتصال به اینترنت،قبل از همه پل ارتباطی پیش فرض را با ping بررسی می کنم. اگر پل ارتباطی پاسخی ندهد،احتمالا” مشکل در همین قسمت است یعنی یا مسیر یاب از کار افتاده و یا خط ارتباطی غیر فعال است. اما اگر بتوانیم پل ارتباطی را ping کنم،سپس یک نشانی اینترنتی را ping می کنم (برای این جور مواقع،فهرستی از سرویس دهنده های DNS عمومی را در حافظه دارم.) اگر به این شیوه بتوانم به اینترنت راه پیدا کنم اما امکان مرور وب یا بازیابی email فراهم نباشد،مشکلی در DNS خواهد بود یا سرویس دهنده DNS غیرفعال است که با استفاده از برنامه nslookup آن را بررسی می کنم و یا در کامپیوتر سرویس گیرنده،نشانی اشتباهی پیکر بندی شده است که با کاربرد ipconfig آن را پیدا می نمایم. حصارهای امنیتی (Firewalls )را به گونه ای می توان پیکر بندی نمود که مانع ورود ICMP شود،به همین خاطر ناتوانی در پینگ کردن یک وسیله راه دور الزاما” به معنای مشکل ارتباطی نمی باشد. اکثر مسیریاب های خانگی یا تجاری کوچک به گونه ای پیکر بندی خواهند شد که به درخواست های پینگ دریافتی از طریق اینترنتی پاسخ ندهند،اما پینگ های محلی را همچنان باید پاسخ گفت.
● ردیابی مسیر
پینگ های ارسالی به یک میزبان اینترنتی ،بیشر از پینگ های محلی طول می کشد زیرا ممکن است میان سیستم های مبدا و هدف،چند مسیر یاب موجود باشد. با استفاده از یک برنامه خدماتی ویندوز موسوم به tracert (traceroute برای کاربران لینوکس ) می توان تعداد این قبیل ”توقفگاه ها” (hops ) و نشانی های مسیریاب های واسط را تعیین کرد. پس از تایپ tracert نشانی IP هدف (یا نام DNS ) را اضافه کنید. بسته های ارتباطی برای رسیدن به نشانی IP مورد نظر (۱۹۵.۹۲.۱۹۵.۲۲۲ )،نخست از طریق یک مسیریاب محلی به نشانی ۱۹۲.۱۶۸.۰.۲۲۲ ارسال می شوند و بعد،قبل از رسیدن به مقصد نهایی،چند نقطه ی دیگر را پشت سر می گذارند. در مورد عیب یابی محلی،معمولا” فقط به اولین ”توقفگاه ” توجه می کنید،هر چند در صورت بروز مشکلات اجرایی و دیگر اطلاعات راه گشاه خواهد بود.
● تبدیل نام ها
بالاخره ممکن است با استفاده از یک نرم افزار خدماتی موسوم به nslookup ، به بررسی طرف DNS شبکه خود واتصال آن به اینترنت بپردازید. همان طور که قبلا” گفته شد این کار در هنگامی ضرورت می یابد که پس از پینگ کردن یک آدرس در اینترنت،نتوانسته باشید به یک URL بروید یا نام های DNS را ping کنید. با این حال nslookup که یک نرم افزار خدماتی خط فرمان است،امکان تبدیل نام های DNS به نشانی IP و بالعکس را مستقیما” فراهم می کند. در خود نرم افزار nslookup ،چندین گزینه ی دیگر هم وجود دارد و برای دیدن تمامی گزینه های اختیاری کافی است پس از تایپ nslookup ،علامت ”؟” را درج کنید. اما ساده ترین راه برای استفاده از این نرم افزار ، تایپ nslookup و سپس تایپ نام DNS یا نشانی IP مورد نظر است. بعد از این کار،با استفاده از تنظیمات پیش فرض سرویس دهنده DNS در سیستم میزبان،عملیات جستجو (lookup ) انجام خواهد شد. اگر نام یا نشانی درج شده را درست فرض کنیم،اختلال در تبدیل،نشان دهنده مشکلی در همان قسمت خاص است که معمولا” یک ورودی ناصحیح سرویس دهنده DNS می باشد. در هنگام تفسیر نتایج حاصل از nslookup و دیگر ابزار معرفی شده در این مقاله باید احتیاط کرد،اما ابزار فوق هیچ ضرر و زیان جدی به شما وارد نمی کند،پس ارزش یکبار آزمایش را دارند.
مستند سازی
مستند سازی یکی از مهمترین ابزارها برای عیب یابی شبکه هاست. متاسفانه اغلب اوقات مورد غفلت واقع میشود. مستندات شبکه همانند نقشه ای است که راه درست را به شما نشان میدهد. هنگامیکه شروع به ایجاد یک شبکه جدید کردید، هم زمان مستندات آن را نیز تهیه کنید. مطمئن باشید که این مستندات در آینده، هم زمان به گسترش شبکه، نقش به سزایی را ایفا خواهد کرد.
برای مستند سازی نیاز به یک سری قوانین استاندارد است که زمان و چگونگی مستند سازی را مشخص میسازد. این قوانین معروف به رویه های عملیاتی استاندارد هستند (SOP). مثلا تا زمانی که مستندسازی شبکه موجود به پایان نرسیده، اقدام به انجام تغییرات جدیدی در شبکه نکنید. لازم به ذکر است که مستندات میتواند شامل هر مطلب مفید برای نگهداری شبکه (نظیر فایلهای ثبت وقایع، لیستها و نمودارها) باشد.
در آخر به یاد داشته باشید که قبل از هرکاری، دفترچه راهنمای محصولات مورد استفاده در شبکه را به دقت مطالعه کنید. این دفترچه ها هم جزئی از مستندات شبکه به حساب می آیند و بسیاری از مشکلات شبکه ها میتواند ناشی از عدم مطالعه درست آنها باشد.
آشنایی با مستند سازی و روشهای آن
مستندسازی ، هميشه و در همه حالات امری لازم و ضروری است . انسان دارای توانی محدود برای نگهداری اطلاعات در حافظه خود می باشد ، خصوصا" موضوعاتی که زمينه استفاده و يا مراجعه به آنان در يک مقطع زمانی خاص باشد . يک پروژه خوب می بايست دارای چندين مستند مهم باشد که هر يک از آنان دارای جايگاه و مخاطب خاص خود می باشند :
گزارش محتص مديريت : اين گزارش ، خلاصه طرح مورد نظر برای ارتقاء و يا ايجاد يک شبکه جديد بوده که در اختيار مديريت سازمان به منظور اتخاذ تصميم نهائی گذاشته می شود. در اين گزارش نمی بايست به مسائل فنی شبکه به صورت کامل همراه با ذکر جزئيات فنی ، اشاره گردد .در اين نوع گزارشات همواره نوشتن کوتاه و در عين حال مفيد ، مورد نظر می باشد . استفاده از ليست Bulleted گزينه ای مناسب نسبت به پاراگراف های طولاتی و بلند ، می باشد . در گزارش فوق ، می بايست به سوالاتی همچون دستاوردها و مزايای سازمان پس از ارتقاء و يا ايجاد يک شبکه جديد ، اشاره گردد. در اين مستند لازم است به ضرورت ايجاد و يا ارتقاء شبکه اشاره شده و می بايست برای هر موضوعی که به آن اشاره می گردد ، مزايای آن نيز تشريح و بيان شود .در صورتی که بين مزايای اشاره شده و مسائل مالی ( کاهش هزينهها در دراز مدت ، افزايش بهره وری و ... ) ، ارتباطی مستقيم وجود دارد ، می بايست در اين گزارش به آنان اشاره گردد. در اين گزارش ، می توان نقطه نظرات و يا دلايل ساير همکاران در خصوص ضرورت ارتقاءء و يا ايجاد شبکه جديد را نيز بطور مختصر بيان نمود.
طرح فنی پروژه : تهيه گزارش فوق نسبت به گزارش قبلی تا اندازه ای مشکل تر میباشد. پس از مشخص نمودن عناصری که قرار است ارتقاء داده شوند ، می بايست مراحل مربوط به جزئيات جايگزينی تجهيزات قديمی با تجهيزات جديد ، مشخص گردد. در صورتی که قصد ايجاد يک شبکه را از ابتدا داشته باشيد و يا طرحی را آماده می نمائيد که بر اساس آن اکثر تجهيزات موجود جايگزين می گردند ، گزارش فوق بسيار مفيد و موثر خواهد بود . در اين گزارش می بايست عمليات اساسی به منظور پياده سازی پروژه دقيقا" مشخص گردد.بندرت پيش می آيد که طرح يک پروژه بدون اعمال ملاحظات و يا اصلاحاتی ، به مرحله نهائی خود برسد .
ايجاد Checklist جزئيات کار : برای هر يک از عملياتی که می بايست انجام شود ، تهيه يک Checklist بسيار مفيد خواهد بود ( عدم فراموشی مراحل ) . ايجاد اينچنين ليست هائی نشاندهنده توجه و پيش بينی شرايطی است که امکان تحقق آنان وجود خواهد داشت . در شبکه های بزرگ ، مشخص نمودن عملياتی که میبايست انجام شوند ، امری ساده نخواهد بود . چرا که تعداد زيادی از برنامهها مرتبط با کاربر بوده و میبايست آمادگی لازم در خصوص تغيير و اصلاح آنان وجود داشته باشد . در اين رابطه لازم است به پرسنل فنی مديريت شبکه آموزش های لازم در رابطه با انجام مراحل فوق و تست آنان ، داده شود.استفاده از فيدبک های ارائه شده توسط استفاده کنندگان و تغيير ليست ايجاد شده ، يک ضرورت میباشد .
شناسائی نقاط حساس و ريسک پذير : در اين گزارش پتانسيل ها و نقاطی که مستعد بروز ريسک در پروژه می باشند ، شناسائی و ليست می گردند. در اين رابطه لازم است به عملياتی که باعث کاهش و پيشگيری از ريسک می گردد نيز اشاره شود .
برنامه ریزی و طراحی عناصر
طراحی يک شبکه به چه صورت می بايست انجام شود تا بتوان به اهداف مورد نظر دست يافت ؟ با توجه به ابعاد و حجم پروژه ، نتايج نهائی می تواند به صورت يک سند کوتاه باشد که در آن از يک Checklist به منظور مشخص نمودن مراحل لازم برای افزودن تعدادی دستگاه جديد به شبکه ، استفاده شده است . درصورتی که ابعاد پروژه بزرگتر باشد ، می بايست مستدات لازم به منظور ارائه به مديران ارشد و تصميم گيرندگان سازمان ، تهيه و به منظور اتخاذ تصميم نهائی در اختيار آنان گذاشته شود. در اين رابطه لازم است گزارشات و مستندات زير تهيه گردند :
مستند سازی : به چه نوع مستنداتی برای پياده سازی پروژه ، نياز است ؟ گزارش فوق میتواند شامل Cheklist لازم برای ارتقاء( ساده و يا پيچيده ) ، ليست نهائی تصميمگيری ، مستندات اطلاعاتی به منظور ارائه به کاربران معمولی شبکه و ساير موارد ديگر باشد . مستندات آموزشی می بايست برای مديران شبکه و کاربران ماهر آماده گردد. در اين رابطه لازم است يک مستند ديگر که لی اوت فيزيکی و منطقی شبکه پياده سازی شده و يا ارتقاء يافته را نشان می دهد نيز تهيه گردد. وجود مستند فوق در زمان بروز اشکال و تلاش در جهت رفع آن بسيار مفيد خواهد بود .
طرح کلی پروژه : هر پروژه بزرگ می تواند با استفاده از روش های متفاوتی به منظور نيل به اهداف خود، پياده سازی گردد. در اين رابطه لازم است از مکانيزم های مختلفی برای دريافت فيدبکها ، استفاده گردد . ( در بهترين طراحی نيز ممکن است برخی از نکات ناديده گرفته شوند). ايجاد طرح پروژه با يک زمانبندی مناسب می تواند وضعيت پروژه را منطبق بر نيازها و خواسته ها ی موجود نمايد . با ايجاد طرح زمانبندی می توان به صورت اتوماتيک زمانی اضافه را نيز در نظر گرفت که اگر در برخی موارد عمليات متناسب با برنامه زمانبندی انجام نگرديد ، وقفه و يا خللی در انجام پروژه پيش نيايد .
سياست ها و رويه ها : به همراه هر تکنولوژی ، می بايست مستندات لازم در رابطه با جزئيات سياست ها و رويه ها در زمان استفاده عملياتی از شبکه ايجاد گردد . سياست ها شرايط و نحوه استفاده از شبکه را مشخص می نمايند . مثلا" ممکن است شما به پرسنل سازمان خود اجازه ندهيد که در محيط کار اقدام به ارسال نامه های الکترونيکی شخصی نموده و يا صفحات وبی را مشاهده نمايند که هيچگونه ارتباطی با فعاليت شغلی آنان ندارد . رويه ها ، جزئيات دستورالعملهای لازم در رابطه با نحوه انجام عمليات را مشخص می نمايند.
مستند سازی کامل
فرض کنید در شبکه ای کابل های شبکه بر چسب گذاری نشده باشد. اگر کامپیوتری دچار مشکل شود و بخواهید درگاه سوییچ آن را بررسی کنید، بدون داشتن مستندات، حدود 5 تا 15 دقیقه طول میکشد تا کابل شبکه مربوط آن را پیدا کنید. مطمئنا در شبکه های بزرگ این زمان افزایش می یابد و در دراز مدت زمان زیادی را صرف دنبال کردن کابلهای شبکه خواهید کرد!
مثال بالا تنها گوشه ای از اهمیت مستندسازی کامل را نشان میدهد. درست است که مستندسازی در ابتدا وقت گیر به نظر میرسد، ولی مطمئنا ارزش آن را دارد که این همه وقت صرف آن شود. دقت کنید که مستندسازی را کامل و صحیح انجام دهید، چرا که مستندسازی ناقص نه تنها هدر رفتن وقت است، بلکه هنگام بروز مشکل میتواند باعث سردرگمی و ابهام بیشتر بشود.
گونه های مختلف مستندات
مستندسازی باعث میشود که شبکه وابسته به فرد خاصی نباشد. وجود مستندات شبکه باعث میشود. در مواردی که مدیر شبکه در دسترس نباشد، بتوان مشکل به وجود آمده را بررسی کرده و به حل آن اقدام کرد. جدول زیر گونههای مستندات را بیان میکند.
نوع هدف
نقشه عملیاتی همانند نموداری است که چگونگی جریان داده ها را بیان میکند. هم چنین قسمتهای مهم شبکه (مانند سرورهای اصلی، روترها و ...) و نحوه ی اتصال آنها به یکدیگر را مشخص میسازد.
مستندات فیزیکی تمام جزئیات شبکه از قبیل اطلاعات مربوط به نحوه سیم کشی، هاب ها، سوییچ ها و ایستگاههای کاری توسط مستندات فیزیکی ارایه میشود.
مستندات منطقی نشانگر قسمتهای غیر فیزیکی (مجازی) شبکه، سرورها و ... است. مستندات VLAN مثال خوبی از مستندات مجازی است. زیرا VLAN یک موجودیت فیزیکی نیست.
برچسب گذاری وسایل و کابلها شامل برچسب هایی است که بر روی وسایل و کابلهای متصل به آنها چسبانده میشود. با این کار میتوان تجهیزات مورد نیاز را به سرعت پیدا کرد.
مستندات توصیفی بیانگر نمام جزئیات از قبیل سیستم ها، برنامه های کاربردی، لیستها و فایلهای ثبت وقایع روزانه است. هم چنین شامل تمام مواردی لازمی است که در دفترچه راهنمای سازنده قطعات شبکه ذکر نشده است، به عنوان مثال اگر از آدرس IP ایستا استفاده میکنید، حتما برای جلوگیری از تکرار یک IP به ثبت آنها نیاز دارید.
امکان دارد این سوال برای شما پیش آید که چه نیازی به داشتن هم زمان نقشه های عملیاتی و مستندات توصیفی است؟ در بعضی موارد به اطلاعات جزئی نیاز نداریم و مدل کلی سیستم پاسخگوی سوالات ماست. در اینجا نقشه های عملیاتی به کار می آیند. ولی در مواردی که جزئیات برای ما مهم است، مستندات توصیفی به کمک ما خواهند آمد. مثلا نقشه ایران (نقشه عملیاتی) برای یافتن یک شهر خاص به کار می آید، ولی برای شناخت راه های آن شهر به نقشه مخصوص آن شهر (مستندات توصیفی) نیاز است.
نقشه های عملیاتی
معمولا اولین مستندات مورد استفاده هنگام عیب یابی، نقشه های عملیاتی هستند. جزئیات در ابتدا مهم نیستند و میتوانند باعث سردرگمی نیز بشوند. به همین دلیل ابتدا به بررسی کلیات پرداخته و سپس به سراغ جزئیات خواهیم رفت. نقشه های عملیاتی به صورت نموداری چگونگی حرکت داده ها و همچنین نقاط کور شبکه را مشخص میسازند. ضمنا با استفاده از این نقشه پی خواهید برد که کدام وسیله برای درست کار کردن نیاز به وسایل دیگر دارد.
فرض کنید که نقشه ای از چگونگی سیم کشی شبکه و نحوه قرار گرفتن جعبه های تقسیم در یک ساختمان بزرگ در اختیار دارید. این نقشه میتواند اطلاعات خوبی هنگام قطع شدن تماس یک بخش در اختیار ما قرار دهد. همچنین میتوانید نقشه ای حاوی شبکه های مختلف محلی مجازی (VLAN) موجود داشته باشید. به علت این که شبکه های محلی مجازی مفهومی فیزیکی ندارند، آنها را به عنوان موجودیتهای منطقی در نظر میگیریم. نیازی نیست که تمام کامپیوترها و چاپگرها در نقشه های عملیاتی آورده شوند. ولی همواره وسایلی که دیگران برای انتقال داده ها به آن وابسته هستند (مثل روترها و ...) را در نقشه خود بیاورید. تمام سوییچ ها باید با یک نماد نشان داده شوند زیرا نمایش جداگانه هر سوییچ میتواند باعث شلوغی بی مورد نقشه شود. هنگام کشیدن نقشه، طراح باید به چند نکته توجه کند:
• تمام درگاههای قابل استفاده در هر قسمت
• تعداد درگاههای استفاده شده در هر قسمت
• نحوهی اتصال سوییچ های هر قسمت به مرکز داده ها
اگر با شبکه ای پیچیده و یا بزرگتر از یک سایت روبرو شدید میتوانید به جای یک نقشه پیچیده، از چندین نقشه مجزا استفاده کنید. اصولا موسسات دارای چندین سایت، دارای یک نقشه اصلی بزرگ و یک نقشه مجزا برای هر سایت هستند. در نقشه اصلی، هر سایت با یک نماد مشخص میشود. برای طراحی این نقشه ها میتوانید از نرم افزارهای مخصوص مثل WhatsUp Gold استفاده کنید.
نقشه های فیزیکی و منطقی
نقشه های فیزیکی حاوی موجودیت های فیزیکی (واقعی) هستند. در مقابل نقشه های منطقی شامل مفاهیم مجازی هستند. معمولا هر مفهوم مجازی از تاثیر چندین موجودیت فیزیکی بر یکدیگر ایجاد میشوند. مثلا هر سیستم عامل مدرن، دارای قابلیت حافظه مجازی (Visual Memory) است. برنامه هایی که برای اجرا به حافظه ای بیشتر از حافظه Ram موجود نیاز دارند، از این حافظه استفاده میکنند. اگر چه حافظه مجازی مفهومی منطقی است، ولی توسط دو مفهوم فیزیکی حافظه Ram و هارد دیسک پیاده سازی میشود.
جزئیات بیشتر را میتوان توسط نقشه های فیزیک بیان کرد. برای شبکه های کوچک میتوان از یک نقشه استفاده کرد ولی در اکثر موارد برای هر طبقهیک نقشه فیزیکی مجزا تهیه میشود. تهیه یک نقشه برای هر طبقه این امکان را به ما میدهد تا بتوانیم نحوه ی اتصال کامپیوترها، چاپگرها، هابها و سوییچ ها را نیز در نقشه نشان دهیم. در سایتهای کوچک میتوانید برای نمایش نحوه ی قرار گرفتن اجزای شبکه از نقشه ساختمان استفاده کنید. در صورت عدم دسترسی به نقشه ساختمان ، از طرحی تقریبی استفاده کنید.
توجه: به علت این که تخصیص های شبکه های محلی مجازی اغلب موارد تغییر میکند، روشی مورد نیاز است که بتوان از طریق آن درگاه فیزیکی مربوط به هر شبکه محلی مجازی را مشخص کرد. دستور show vlan در سوییچ های Cisco یکی از این روش میباشد.
اغلب افراد از فرمی نیز همراه مستند سازی فیزیکی استفاده میکنند. در شبکه های محلی مجازی، این فرم محل تلاقی مفاهیم فیزیکی و مجازی با یکدیگر است. جدول زیر نمونه ای از این فرم را نشان میدهد.
شماره سوییچ شماره درگاه شماره سوکت دیواری شماره تلفن VLAN توضیحات
1 1 A1 x7501 2 User 1
1 2 A7 x7750 2 User 2
1 3 A5 x7505 2 User 3
1 4 A2 x7703 2 User 4
1 5 A3 x7708 2 User 5
1 6 A4 x7710 2 User 6
1 7 A8 x7506 2 User 7
1 8 A11 x7700 2 User 8
1 9 A10 x7801 2 User 9
1 10 A9 x7508 2 User 10
1 11 A5 x7702 2 User 11
این فرم ها را میتوانید هم بصورت دستی (برای موسسات کوچک) و هم با استفاده از نرم افزارهای مختلف تهیه کنید. از هر روشی که استفاده کنید، اصول تغییر نخواهد کرد.
اگر به جمع آوری اطلاعات دیگری نیاز داشتید، میتوانید عنوان آن را در این فرم وارد کنید. مثلا افرادی هستند که مایل به ذخیره آدرس فیزیکی کارت های شبکه خود در این فرم ها هستند. کلا اگر فکر کردید که ممکن است در آینده به جزئیات خاصی نیاز پیدا کنید، آنها را در این مستندات ذخیره کنید.
توصیه هایی در مورد نقشه ها نقشه خود را به روز کنید. نقشه ها باید تغییرات ایجاد شده در شبکه ها را نشان دهند. تاریخ هر نقشه را بر روی آن درج کنید. امکان دارد بعد از مدتی از یک محل چندین نقشه مختلف در دست باشد. اگر نقشه ها تاریخ داشته باشند، نقشه ی به روز، براحتی مشخص میشود.
به جاری رنگ از نماد استفاده کنید. اگر چه استفاده از رنگ میتواند به خوانایی نقشه ها موثر باشد، ولی زمانی که بخواهید برای مشورت نقشه را برای فرد دیگری بفرستید (مثلا از طریق فکس)، این رنگها میتوانند مشکل ساز شوند. میتوانید از نمادهای مختلف (مثلا استفاده از هاشور) به جای رنگها استفاده کنید.
از نرم افزارهای ساده یا مداد استفاده کنید. نرم افزارهای نقشه کشی کمک شایانی در کشیدن نقشه ها (و به روز کردن نقشه ها) میکنند، ولی اگر در حال یادگیری نرم افزار جدیدی هستید، هیچ وقت از آن برای تهیه نقشه استفاده نکنید. میتوانید از مداد برای کشیدن نقشه ها استفاده کنید. برخی از نرم افزارهای منساب عبارتند از:
SmartDraw (http://www.smartdraw.com)
Visio (http://www.microsoft.com)
NetViz (http://www.netviz.com)
از نقشه های پیچیده دوری کنید. همیشه مستندات خود را به گونه ای طراحی کنید که دیگران بتوانند به راحتی از آن استفاده کنند. از دیاگرام های شلوغ و پر از خطهای مورب و گیج کنند اجتناب کنید. در صورت لزوم به جای یک صفحه، از چندین صفحه استفاده کنید.
برچسب گذاری وسایل و کابل ها
بدیهی است که اگر نتوان وسیله ای را که بر روی نقشه نشان داده شده است پیدا کرد، نقشه کارایی چندانی نخواهد داشت (بهتر است که موقعیت فیزیکی وسایل را بر روی نقشه مشخص کنید). پس قبل از پس قبل از بروز هر گونه مشکلی در شبکه، وسایل و تجهیزات شبکه را مشخص کرده تا در صورت نیاز، سریعا قادر به تعیین محل وسیله (وسایل) مورد نظر خود باشید.
اگر به هر دلیلی قادر به برچسب گذاری هم زمان تمامی تجهیزات نیستید، میتوانید به مرور اقدام به این کار کنید. بدین صورت که در هر لحظه ای که کارکرد و یا نوع وسیله ای مشخص شد (ویا مبدا و مقصد کابلی معلوم شد)، بر چسبی برای آن در نظر بگیرید. باز هم یادآور میشود که هیچگاه به حافظه خود اتکا نکنید، چرا که در دراز مدت (و بخصوص در مواقع بروز مشکل)، احتمال فراموشی اطلاعات بسیار بالاست. برچسب های مختلفی در بازار وجود دارد که برخی از آنها به صورت دو طرفه هستند.
توصیه هایی در مورد برچسب گذارری اگر چه ظاهرا برچسب گذاری کار ساده ای به نظر میرسد، ولی نکات ریزی در این مورد وجود دارد که بهتر است آنها را به خاطر داشته باشید:
از برچسب هایی که قدرت چسبندگی بالایی دارند، استفاده کنید. واضح است که کنده شدن بعد از یک هفته برای کسی خوشایند نیست.
برای کابلها از برچسب های پلاستیکی (به جای برچسب های کاغذی) استفاده کنید. چرا که امکان پاره شدن برچسب های کاغذی در جا به جایی کابلها بیشتر است.
از برچسب های خوانا استفاده کنید. برچسب های باید به گونه ای باشند که بتوان مثلا کابل مورد نظر را از بین چندین کابل به راحتی تشخیص داد.
بر چسب ها به روز باشند. مثلا اگر مبدا و مقصد کابلی را عوض میکنید، حتما برچسب آنرا تصحیح کنید. واضح است که اطلاعات نادرست، عیب یابی را بسیار دشوارتر میکند.
برای برچسب گذاری روتر، قسمت هایی را که روتر به هم متصل میکند، بر روی برچسب روتر ذکر کنید (میتوانید آدرس IP را نیز یادداشت کنید).

زنده باد آزادی روایت حقیقتی که در مقیاس زمان عشق را در چالشها مستانه ای شورانگیز نشان می دهد مثال زدنی ترین این صحنه ها در فیلم سینمایی شهرگناه Sin city به تصویر کشیده شده است.
در این شهر مرزها مشخص شده است گناهکاران حق ورود به شهر بی گناهان را ندارند زنان شهر جدای خود را و مردان هم شهر جالبی دارند این تقسیم بندی به خاطر رسیدن دنیا به مقطعی است که زن دیگر به عنوان یک عشق مطرح نیست و یا جامعه به این نتیجه رسیده است و زن تنها به عنوان یک موجود که نیازهای جنسی مردان را تامین می کند حقوقی دارد.............. اما در این میان صحنه هایی وجود دارد که نشان می دهد هنوز انسان قادر به دوست داشتن خواهد بود و شخصیت هایی در این اجتماع تصمیم به انتخاب مسیر صحیح در باطن انسانیت می گیرند و هرکدام بعد از دوست داشتن مسیری اسطوره ای را پیش می گیرند.
نکته ها:این فیلم به کلی سیاه وسفید است ودو رنگ واقعیت دارد زرد(گناه)وقرمز(بی گناه یا اسطوره )
ودرنهایت بروس ویلیس نهایت همه چیز مدتها قبل مرده است.


|
|